Back

Από το ημερολόγιο μιας εγκλωβισμένης

Ζωή Χουβαρτά απὀ την i Κερύνεια, παντρεμένη µε τον Κώστα Χουβαρτά, ταχυδρομικό υπάλληλο από το Πέλλα-παις κατοικούσαν στην Κερύνεια όπου διατηρούσε κατάστηµα τουριστικών ειδών. Έγγυος και µε μικρό παιδάκι 4 χρόνων αναγκάζεται τή δεύτερη µέρα της εισβολής να αναζητήσει καταφύγιο στο Πέλλα -παϊς, στα πεθερικά της, όπου και εγκλωβίζεται οικογενειακώς και περνά µέρες δύσκολες. Παρ’ όλο τούτο είχε το κουράγιο να κρατήσει ημερολόγιο µε όλα τα τραγικἀ γεγονότα των ηµερών. Από το ημερολόγιο αυτό - ένα πραγµατικὀ ντοκουμέντο - που η κα Χουβαρτά είχε την καλωσύνη να θέσει στη διάθεσή µου, μεταφέρω µερικά χαρακτηριστικά: Κυριακή 2] Ιουλίου 1374 Μόλις χάραξε το φως 4 π.µ. άρχισαν να έρχονται ελικόπτερα περίπου 94 τον αριθµό. Στις 5 μ.μ. µας εἰδοποίησεν η πολιτοφυλακή να φύγουμε απὀ την Κερύνεια για το Πέλλα-παὶς ἡ Κλεπίνη... κατά τις ὃ π.μ. ξεκινήσαμε. Μόλις φθάσαµε στο χωριό, µας επετέθηκαν τα αεροπλάνα. Πέσαμµε χάµω και περιμέναμε. Δευτέρα 22 Ιουλίου 1974 ω Τα ελικόπτερα ξανάρχονταϊι, περισσότερα αυτή τη φορά 70-80. Ακούονται µακρυνές εκρήξεις και πυροβολισµοί. Όπως λέγουν, οι τούρκοι κατέβηκαν στην Γλυκιώτισσα και γίνονται µάχες καθώς και στον Άγιο Ιλαριώνα. Στο βουνόὀ µας, φαίνονται πολλές πυρκαγιές... Τρίτη 29 Ιουλίου 1974 ..Eivat η χειρότερη µέρα του χρόνου. Αρχίζουν οι βομβαρδισμοί και οι µάχες που δεν σταμάτησαν όλη νύκτα κατά την περιοχή Άγ. Γεωργίου και Αγίου Ιλαρίωνος... Λέγεται ότι στις 4 μ.μ. ϐα γίνει εκεχειρία... Το ψωμί είναι στο τέλος του. Τρώνε λίγο τα παιδιά και οἱ άλλοι περνούν με λίγο καρπούζι και τυρί. Τετάρτη 24 Ιουλίου 1974 αΑκούγονται λίγοι µακρυνοί πυραβολισμοίἰ. Το μεσημέρι μαγειρεύουν φασόλια γιαχνί και µας φέρνουν ἑνα ψωμί απὀ το οποίο τρώμε 40 άτοµα. Τα µωρά πεινούν θέλουν και άλλο. Πέμπτη 25 Ιουλίου 1975 «Όλη µέρα µας βάλλουν τα αεροπλάνα και τα πλοία. Νυκτώνει και ο φόβος µάς κυριεύει περισσότερο. Δεν ξέρουμε τι θα µας συμβεί απὀ λεπτό σε λεπτό. Δευτέρα 29 Ιουλίου 1974 «κατά τις 9.90 π.μ. οἱ άνδρες πάνε για φαγητά που µας φέρνουν απὀ τον Ερυθρό Σταυρό. Πότε φέρνουν ψωμί και τυρί και ελιές και πότε µακαρόνια, ρύζια, φασόλια, φακές, γάλατα, σαλμούς, πὀλιπιφ. Παρασκευή 2 Αυγούστου, 1974 ωξτις 9.80 π.μ. ήλθαν και µας είπαν ότι ἐπρεπε να πάµε όλοι στην Πλατεία διότι HAGE ο τούρκος αξιωματικός καιθα µας μιλούσε... Όπως µας είπαν οἱ τούρκοι στρατιώτες δεν θα κακοποἰούσαν κανένα αν πήγαινε µε τη θέληση του. Ενώ θα κακοποιούσαν εκείνο που θα εὐρισκαν στο σπίτι όταν θα ἑκαμναν τις έρευνες. Πολλοί άφησαν τις πόρτες ανουπές για να µην τις σπάσουν. Όταν πλησιάσαµε, µας είπαν ότι οι άνδρες έπρεπε να µπουν µέσα στο Παλάτι (Αββαείο) και οἱ γυναίκες να κάτσουν στο καφενείο του Κουρτέλλα. Μόλις το ἄκουσα µια κακἠ ιδέα µου µπήκε στο μυαλό ...Σε λίγο βλέπουμε που έβγαζαν λίγους λίγους τους όνδρες και τους έδεναν τα µάτια, τους πήγαν δε ως τον Άη Γιώργη περπατητούς. Από εκεί τους έβαλαν µέσα σε στρατιωτικἀ αυτοκίνητα και τους πήγανε χωρίς να ξέρουν που Ἀρχισε η καταγραφή τῶν γυναικοπαϊδων που διήρκεσε ως τις 4.30 μ.μ. Μας έβαλαν µπρος και µας είπαν ὁτι θα µας πήγαιναν στη Λευκωσία, Τελικά µας µάντρισαν όλους στο ξενοδοχείο του Γερμανού και σε δυο τρία γειτονικά του σπίτια... Σάθθατο 3 Αυγούστου 18/4 ««δηκωθήκαμε απὀ τις 4 π.μ. και αναρωτιούµαστε που να είχαν πάρει τους άνδρες. ...Είπαµε να συνενοηδούµε να µην πάμε καμιά στη Λευκωσία χωρίς τους άνδρες δίπλα µας. Κατά τες 7.30 μ.μ. ήλθαν 8 λεωφορεία και έφεραν πράγματι ορισμένους άνδρες τους πιο γἐρους και τους άρρωστους. Μαζί µε αυτούς είχαν φέρει και το Φοινίρη 84 χρονών, τον πενθερό µου 87 χρονών και τον Αντρέα Πηνελόπης επειδή πονούσε το στομάχι του. Αναµέναµε όλη µέρα πως θα έφερναν και τους υπόλοιπους αλλά χωρίς αποτέλεσµα. Κυριακή ά Αυγούστου 1874 .Η αγωνία µας για το Τι έγιναν οι άνδρες µας συνεχίζεται. Μας υποσχέθηκαν και πάλι ότιθα τους έφερναν ως το μεσημέρι... Δευτέρα 5 Αυγούστου 1974 «Κάναμε µε νερό κρύο, γάλα των μωρών Από το ημερολόγιο µιας εγκλωθισµένης και περιμέναμε. Κατά τις 5.30 ακούστηκε ότι µας επέτρεπαν να πάµε στο χωριό... Πηγαίνοντας και ενώ ἧµαστε εκεί στου Ιούλιου ακούσαμε τα στρατιωτικά αυτοκίνητα που έρχονταν. Βγήκαμε έξω και είδαμε πως έφερναν επιτέλους τους ἄνδρες αλλά µε δεμένα τα μάτια πάλι. Η πεᾶερά µου τους φώναξε ότι είναι στο χωριό τους και να µην φοβούνται. Κατά τις 4 μ.μ. τους άφησαν να πάνε στα σπίτια τους. Δεν φαντάζεσθε τη χαρά ὅλων µας, περισσότερο των παιδιών και τις ερωτήσεις που τους κάναμε, Ἑκαμαν το µπάνιο τους και έφαγαν κάτι, διότι τρεις µέρες που τους κρατούσαν µέσα σε µια μάντρα τους έδιναν δυο φορές την ηµέρα μισή φέτα ψωμί µε λίγες ελιές και καθόντουσαν διότι δεν είχε τόπο να πλαγιάσουν. Λίγο πιο κάτω µπουλτόζες έβγαζαν λάκκους, πράγµα που τους ἐδινε την εντύπωση ὅτι έσκαβαν τον ομαδικό τάφο τους. Γιαυτό και ἦταν όλοι τρομοκρατημένοι. Παρασκευή 9 Αυγούστου 1974 «Πήγαν στο καφενείο και περίµεναν τον Ερυθρό Σταυρό να φέρουν τρόφιμα. Σημερα τους έδωσαν µια πετσέτα για δυο οικογένειες, 2-3 ντομάτες, λίγο τυρί και 100 δράµια φυστικέλαιο. Το μεσημέρι, µαγειρέψαµε φακές πελάφι που δεν χρειαζόμαστε ψωμί. Πέμπτη 22 Αυγούστου 1974 μιΞυπνούμε κατά τις 6 π.μ. µε φωνές των Τούρκων για να μαζευτούν οι άνδρες όλοι and 18 χρονών στην εκκλησία. Πίνουν ένα καφέ και ξεκινούν χαμογελαστοί διότι δεν ξέρουν τι τους θέλουν. Νομίζουν ὅτι θα τους καταγράψουν για να µας πάρουν στα σπίτια µας. Εμείς απὀ τη βεράντα παρακολουθούµε και βλέπουμε κατά το μεσημέρι να τους παίρνουν περπατητούς σε τρεις οµάδες και να τους πηγαίνουν προς το δρόµο της Λευκωσίας. Περιμένουμε να µας πουν ποὺ τους παίρνουν αλλά οι Τούρκοι µας περιπαίζουν ὀτιθα τους φέρουν σε τρεις ηµέρες και ότι τους παίρνουν για ανάκριση. Περνά η νύκτα µε χίλιες σκέψεις και αγωνίες. Τρίτη 27 Αυγούστου 1974 εΞημέρωσε η µέρα µε χίλιες προσευχές. Αναμένουμε απὀ στόμα σε στόµα να µάθουµε κανένα νέο. Έρχονται η Νίτσα και η Ρήνα απὀ τον Ἁγιο Γεώργιο καιμας λένε όσες θέλουν να πάνε Λευκωσία να µας γράψουν, για να µας μεταφέρουν οι Τούρκοι. Εγώ ὅεν ξέρω τι να κάµω. Σκέφτομαι να πάω για να γεννήσω τουλάχιστον ασφαλισμένα στο Νοσοκομείο μας. Παρασκευή 30 Αυγούστου 1974 . OL KATOIKOL AVAYKACOVTAL ANG Tig έξω γειτονιές να μετακομίσουν προς το κέντρο του χωριού διότι οἱ στρατιώτες κατήντησαν αηδία... Κυριακή 1 Σεπτεµθρίου 1974 Σήμερα το ραδιόφωνο λέει ἑνα κατάλάγο Ί4 προσώπων που βρίσκονται στο σεράἀὶϊ και δεν βρίσκεται κανένας απὀ τους δικούς μας. Παρασκευή 9 Σεπτεµδρίου 1974 ὡ Στις 3,30 μ.μ. µε ειδοποίησαν ὁτι θα µε φέρουν Λευκωσία και να ετοιµαστώ. Ετοιµάζομαι σε 10 λεπτά και η ώρα 4.50 μ.μ. ξεκινούµε για τη Λευκωσία. Με pepvouv από το Μπογάζι και της Λέητης και είναι όλα καμένα Τα βουνά. Φθάσαμε στις ὃ μ.μ. περίπου στο Λήδρα Πάλας και στις 5.90 μ.μ. στο Κλεοπάτρα Χοτέλ και ειδοποιώ τον Κόκο και τη Νίτσα καθώς και τον Αντρέα να έρθουν να µε παραλάβουν. Πηγαίνουμε στο σπίτι της Νίπτσας και εκεί μαζεύονται όλοι και θέλουν να μάθουν για το πως περνούσαμε... Εδώ τελειώνει το ημερολόγιο της κας Ζωής Χουβαρτά που αναφέρεται στις µέρες του εγκλωβισμού της στο Πέλλα-παίς. Από το ημερολόγιο επιλέξαμε χαρακτηριστικἁ αποσπάσματα που πιστεύουμε πως ενδιαφέρουν τον αναγνώστη, αφήνοντας για λόγους ευνόητους όλα όσα αναφέρονται στο ημερολόγιο και αφορούν την ιδιωτική της ζωή, ἡ τη ζωή των εγκλωβισμένων γενικότερα. Για τη ζωή των εγκλωβισμένων κατά τη διετή περίπου περίοδο του εγκλωβισμού τους θα μπορούσαν να γραφτεί βιβλίο ολόκληρο. Αναμένουμε πως κάποιος απὀ αυτούς θα το κάμει κάποτε. Εν τω μεταξύ τους άνδρες, 150 περίπου τον αριθμό που µάζεψαν απὀ το χωριό αφού τους κράτησαν 15 µέρες περίπου στο Καράς Παυλίδη, τους χώρισαν σε τρεις οµάδες και τους έστειλαν αιχμάλωτους στην Τουρκία, άλλους στα Άδανα άλλους στα Ατίαµα και άλλους στην Αμάσια. Εκεί έμειναν ως τις 18/10/74 που αφέθησαν βλεύθεροι. Από το θΙθλίο «Το Πελλαπάις» του Χρ. Χριστοδουλίδη cr ee