Back

Κύπρος-Ευρωπαϊκή Κοινότητα: Η Νομισματική Διάσταση

Του Διευθυντή Οικονομικών Μελετών της Κεντρικής Σπύρου Ν. Σταύρου. ΙΔΡΥΣΗ του Ἐν- ρωπαϊκοῦ Νομι- σματικοῦ Συ- στήµατος (ΕΝΣ) το 1978, αποτελεί την πρῶτη σοβαρή προσπάθεια των κρα τῶν μελών της Ευρωπαϊκῆς Κοινότητας (Ε.Κ.) Ίνα εναρ- µόνιση στο νομισματικό ΤΟ- μέα. Παρά το γεγονός ὅτι συνεργασία στον τοµέα αυτό υπήρχε and το 1964 ὑταν συστάθηκε η Νομισματικἡ Ἐπιτροπὴ και η Επιτροπὴ Διοικητών Κεντρικών Τρα- πεζών, αξιόλογες ενέργειες για νομισματική ενοποίηση δεν ἔγιναν για πολὺ μεγάλο χρονικό διάστηµα. Ακόμα και τα συμπεράσματα Τη: Επιτροπής ἸΝίοΓηοί, ποὺ σὺ” στάθηκε το 1969, τέθηκαν στο περιθώριο αφοῦ ακολοῦ-. θησε η κρίση στο διεθνὲς νομισματικὀ σῦστημα στις αρχὲςτης δεκαετίας του 1970. Αρχετὲς όμως απὀ τις Εἰσῆ΄ γήσεις και ιδέες της ΕπΙΤΡΟ- πὴς αυτής υιοθετήθηκαν εἰ” κοσι χρόνια αργότερα ano my Emtpom} Delors. 1 Ἐκ- θεση της οποίας θέτει Ἡς προὐποθΐσεις και ορίζει τα απαραίτητα βήματα, για τη δημιουργία µιας ης Ευρώπης μέχρι το ἔτος 2000. Βασικός σκοπός της δηµΙ- ουργίας του ΕΝΣ ἦταν η προὠθηση στενότερης OK γεργασίας στο νομισματκ τομῖα ya επίτευξη τω κοινών στόχων της εσωτερι: κἡς και εξωτερικής ισορβο: πίας και τῆς δημιουργίας µιας ευρύτερης ζώνης οικονοµι- κής σταθερότητας στην Ἐν- ρώπη. Για τήν επίτευξη των στόχων αυτών και για την ομαλότερη λειτουργία του ΕΝΣ, κρίνεται απαραίτητη η. σύγκλιση των βασικότερων. οικονομικών μεγεθών, ὅπως ο πληθωρισμός, τα κόστα πα- ραγωγἠς και το δηµοσιονο-. μικὸ ἕλλειμμα, µε σρΏολογι- στικἡ και πεἰθαρχημένη οι- κονοµικἡ πολιτική και µοτην Ὀιοθέτηση κοινἠς πολιτικής ἔναντι πιθανών εξωτερικών κλυδωνισμών. Ἡ μέχρι σήµερα λειτουρ- γίατου ΕΝΣ θεωρείται γενικά επιτυχῆς παρά το γεγονός ὅτι στα αρχικά στάδια αντιµε- τώπισε προβλήµατα, αποδο- χἠς, ενώ παρατηρήθηκαν συ- aves αναπροσαρμογὲς 1σοτι- μιών. “ἩἨδη οἱ περισσότερες, χώρες της Ε.Κ. ἔχουν να επιδείξουν αξιοσημείώτα επι- τεὔγματα στη μάχη κατά του πληθωρισμού και στη: μείωση των δημοσιονομικών ελλειμ- ᾖάτων, γεγονός ποὺ αποδίδὲ- ται σε µεγάλο βαθμό στη λειτουργία του Ε.Ν.Σ., το οποίο επέβαλε σταθερότερες ισοτιμίες στα κράτη μέλη. Διαπιστώνουμε επίσης σήμε- ρα, σημαντική αὔξηση των. εμπορικών συναλλαγών µε- ταξὺ των χωρών τῆς Ε.Κ. oT ἑλλειψη αναπροσαρμογών. των ισοτιμιῶν στα τελευταία πέντε χρόνια, 1 επιτυχής. προώθηση της Ἑυρωπαϊκής Κομισµατικής Μονάδας, γνωστής ὣς ECU, oe aEtom- στο διεθνὲς νόµισµα Και τα γοργά βήματα που κάνει η ἴδια η Ε.Κ. προς την ολοκλή- ρωση της Οικονομικής, και Νομισματικής, Ενωσης. Γι αυτό, κρίνοντας αντικειµενι- κά, διάφορες ευρωπαϊκὲς χώρες, µη μέλη της Κοινότη- Κύπρος-Ευρωπαϊκή Κοινότητα: Η Νομισματική Διάσταση τας, επιδιώκουν την ανάπτυ- Έη ατενότερων δεσμῶν µε σκοπό την αὔξηση των σι- ναλλαγῶν και τη μελλοντική. ἑνταξή τους στην Ε.Κ. a αυτόχρονα µε την ἵδρυ- ση του Ε.Ν.Σ. δηµιουρ- yeitat to ECU, το οποίο καθίσταται η επίσημη νοµι- σµατικἡ και λογιστική μονά- δατης Ε.Κ. Το ΕΟΙ) εἶναι ἕνα «μείγμα»των νομισμάτων των. 12 κρατών μελών της Ε.Κ. µε το κἄθε νόμισμα να ἔχει µια προκαθορισμένη ποσότητα, η οποία μεταβάλλεται µόνο µε τη συγκατάθεση των υπὸ- Άοιπων χωρῶν και αφού προ- Ἠγηθοῦν κοινὲς συνεννοή- σεις, Γι’ αυτό το ΕΕΙ) ἔχει περισσότερη σταθερότητα από κάθε νόμισμα ξεχωριστά, αφού δεν εἶναι άμεσα συνδε- δεμένο µε ἕνα συγκεκριμένο νόμισμα ἡ µε µια χώρα, πα- ρόλο πουτο Γερμανικό Μάρ- κο διαδραματίζει ηγετικὸ ρόλο. Στο ΕΕΙ) γίνονται όλες οι επἰσηµες συναλλαγὲς της Κοινότητας, ἑστω κι αν δεν. ἔχει τεθεί σε κυκλοφορία ακόμη, αλλά αποτελεί ξένο νόμισμα για καθεμιά απὀ τις. χώρες μέλη και συνυπολογἰ- ζεται στα συναλλαγµατικά αποθέµατά τους. Ἡ χρήση του επεκτάθηκε και στον ιδιωτικό τομέα και διευρύνε- ται συνεχὀς, για να θεωρείται σήµερα μεταξύ τωντεσσάρων. περισσότερο διαδεδομένων νομισμάτων. Ἔχει ὅλα τα χαρακτηριστικἁ του χρήµα- τος και προτιμάται απὀ πολ- λοὺς Ευρωπαίους πολίτες γιατί εἶναι σταθερότερο απὀ͵ οποιοδήποτε ἄλλο Ευρωπαῖ- κὀ νόμισμα. Πιστεύεται ὅτι θα εξελιχθεί σταδιακἁ σε κοινό νόμισμα τῆς Ε.Κ., ὅπως προβλέπεται και στην ἔκθεση Delors. Ο Μηχανισμός Συναλλαγματικώὠν Ἰσοτιμιών Μηχανισμός αυτὸς εἷ- ναι το δεύτερο σηµαν- τικὸ στοιχείο του ΕΝΣ και σκοπός του εἶναι η διατήρη- ση σταθερών ισοτιμιών µετα- ξὺ των νομισμάτων των χωρῶν που συμμετέχουν σ᾿ αυτόν. Ο Μηχανισμός αυτός λειτουργεί με επιτρεπτά πλαϊ- σια διακύμανσης 22500 ἡ 60ς και οι χώρες που συμμετὲ- χουν υποχρεούνται να εντα- χθοῦν σ᾿ ἕνα απὀ τα δῦο αυτά, πλαΐσια. Αυτό σημαίνει ὅτι το εὖρος ἢ μέγεθος τῶν δια- κυμάνσεων των νομισμάτων τοὺς δεν πρέπει να υπερβαίνει το 22560 ἡ το 66 ανάλογα µε το πλαΐσιο στο οποῖο µια χῶρα εἶναι ενταγμένη. Στο παρὸν στᾶδιο, οκτώ χώρες της Κοινότητας συμμετέχουν στο πλαίσιο τῆς περιορισμᾶ- νης διακύμανσης του 2.2500, δὺο χώρες, η Βρετανία και Ἱσπανία, βρίσκονται στο πλαῖσιο της διευρυμένης δι- ακύμανσης του 650, ενώ ἄλλες δύο χῶρες, η Ελλάδα και η Πορτογαλία δε συμμετέχουν. στο Μηχανισμὸ. Ἡ διακύμανση τηρείται µε μεγάλη αυστηρότητα και τυ- χὸν παρέκκλιση απὀ τὰ προ- καθορισμένα πλαίσια απαιτεί παρέμβαση µιας ἡ περισσο- τέρων Κεντρικών Τραπεζών στην αγορά συναλλάγματος για επαναφορά των ισοτιμιών. μέσα στα πλαίσια. Παράλλη- λα µε την παρέμβαση της Κεντρικής Τράπεζας, εἶναι δυνατό να υιοθετηθοῦν και άλλα διορθωτικἀ μέτρα, νο- μισµατικής κυρίως πολιτικής ὅπως η µεταβολή των Επιτο- κίων. Γι’ αὐτὸ τα επιτόκια, στην Ε.Κ. διαδραματίζουν. σημαντικό σταθεροποιητικὀ ρόλο. Στις περισσότερες περι- πτώσεις, ὅπου το πρόβλημα σταθερότητας εἶναι σοβαρό, και το μέγεθος της παρέµβα- σης μεγάλο, παρέχεται η απαραΐτητη βοήθεια απὀ το Ευρωπαϊκό Ταμείο Νομισμα- τικἠς Συνεργασίας µε τη μορφἡ βραχυπρὀθεσµων ἡ µακροπρόὀθεσµων δανείων. Το ΕΝΣ Κύπρος ΕΣΑ σ᾿ ὅλο αυτό το σύμπλεγμα των διευθε- τήσεων, διερωτάται κανεῖς πῶς µπορεί να συμμετάσχει η Κύπρος δεδομένου του μεγὲ- θους τῆς καὶ της σημασίας της στις διεθνείς συναλλαγές, Αγοξάρτητα όμως απ᾿ αυτά, ανώτερα στελέχη της Ε.Κ. θεωροῦν ευπρόσδεκτη κάθε συμμετοχὴ κράτους η onoia συμβάλλει στη διεύρυνση της ζώνης νομισματικής στα- βερότητας, που εγκαθιδρύθη- κε στην Ευρώπη, πράγµα που επιτυγχάνεται µε τη σύνδεση της Κυπριακής Λίρας µετο ΕΟΙ) σε πρὠτο στάδιο, ενῶ τίθενται ταυτόχρονα οι βά- σεις για στενότερες σχέσεις στο νοµισµατικὀ τοµέα. Αναμφίβολα και η Κύπροςθα πρέπει να προχωρήσει στο μᾶλλον σε πρόσθετα μέτρα εναρµόνισης µε την Ε.Κ. και ανάμεσα σ᾿ αυτά θα εἶναι η φιλελευθεροποίηση των επι- τοκίων και η ελεύθερη δια- κίνηση κεφαλαίων. Τυχόν σύνδεση της Λίρας pas we to ECU Se θα ἔχει οποιαδήποτε αλλαγἡ στην αξία της και δε θα σημαίΐνει υποτίμηση ἡ ανατίµηση. Προῦποθέτει µόνο αλλαγἡ του καλαθιοὺ µε βάση το οποῖο καθορίζεται καθηµερι- νά η αξία της Λίρας, µε την αφαἴρεση του Δολαρίου, του Γιεν και ορισμένων ἄλλων λιγότερο σημαντικών νοµι- σμάτων, και η αντικατάστα- σἡ τους µε νομίσματα της Ε.Κ. Απὸ µιαν ἄποψη η κἷ- νηση αυτή θεωρείται ασἡ- µαντη, αλλά ἔχει µεγάλη, σημασία για την Ε.Κ. γιατί προβάλλεται το ΕΕἰ) ακόµα περισσότερο σαν διεθνὲς νό- µισµα. Για το ευρὺ κοινό δε θα υπάρξει αλλαγή, αλλά οι εμπορευόµενοι θα. δταπι- στώσουν ὅτι θα υπάρχει στο μέλλον περισσότερη, σταθε- ρότητα μεταξύ της Κυπρια- κἡς Λίρας και των διαφόρων Ἐνρωπαϊκών νομισμάτων. Οἱ. διακυμάνσεις δηλαδή που παρατηροῦνται σήµερα µετα- Ἐὺ της Λίρας µας και τῆς Στερλίνας, του Φράγκου, tov Μάρκου κλπ. θα εἶναι στο μὲλλον πολὺ μικρὲς και ασἠ- µαντες. Για το λόγο αυτὸ πιστεύουμε ὅτι η σύνδεση θα συμβάλει στην αὐξηση των συναλλαγών µε τον Ἐυρωπαί- κὀ χώρο, και θα περιορίσει τις πληθωριστικὲς, πιέσεις, που προέρχονται απὀ µεταβο- λὲς των ισοτιμιῶν των νοµι- σμάτων των Ευρωπαϊκών χωρῶν, µε τις οποίες κυρίως συναλλασσόµαστε. Ἐπιπρό- σθετα πιστεύουμε ὅτι θα ενι- σχυθεί η εμπιστοσύνη στο γόμισμἁ µας και στην Οικο- Νομῖα µας γενικότερα, ενώ θα προβληθεί ο Ευρωπαϊκός προσανατολισμὸς της οικο- νοµικἠς µας πολιτικής καιθα ενισχυθεί η πεποίθηση ὅτι η Κύπρος ἔχει τη δυνατότητα συμμετοχἠς στην Οικονοµι- κἡ και Νομισματική Ένωση της Ευρώπης, εἶτε βρίσκεται εντός εἶτε εκτός της Ε.Κ. Κάποια ανησυχία βέβαια προκαλείται απὀ το γεγονός ὅτι oto vio καλάθι καθορι- σμοῦτης αξίας της Λίρας µας δε θα υπάρχει το Δολάριο και το Γιεν, ποὺ εἶναι δὺο βασικά. διεθνή νομίσματα. Αυτό θα οδηγἡσει αναπόφευκτα σε μεγαλύτερες διακυμάνσεις ἔναντι των δύο αυτών νοµἰ- σμάτων. Οἱ διακυμάνσεις ὅμως αυτὲς wag επηρεάζουν. μόνο αν επιδροὺν αρνητικά, στην ανταγωνιστικότητα των προϊόντων µας ἡ τείνουν να αυξάνουν τον πληθωρισμό. Οι δυο αυτοί παράγοντες μελετήθηκαν σε βάθος απὀ την Κεντρική Τράπεζα και καταλήξαμε στο συμπέρασμα ὅτι οἱ επιδράσεις θα εἶναι ασήμαντες μακροχρόνια, πρῶτο γιατί διακυμάνσεις θα υπάρχουν και προς τα πάνω και προς τα κάτω, ἄρα θα εξουδετερώνονται σε µεγάλο βαθμό και δεῦτερο γιατί οἱ συναλλαγὲς µετις ΗΠΑ εἶναι ελάχιστες. Υπάρχουν φυσικά οι εισαγωγὲς πετρελαιοειδὼν οι οποίες θα επηρεάζονται αρνητικά όταν ανεβαίνει η αξία του Δολαρίου και θετικά. όταν θα μειώνεται, αλλ’ αυτό κρίνεται αμελητὲο κόστος ἔναντι των ἄλλων σηµαντι- οικονομικὼν και πολιτι- κὠν ὠφελημάτων. Απώτερος στόχος της Ε.Κ. η Νομισματική Ἔνωση ναμφίβολα η μέχρι τώρα λειτουργία του ΕΝΣ ἦταν επιτυχἠς, οἱ στόχοι του εἶναι εφικτοί και οἱ οραµα- τισμοῖ των πρωτεργατῶν του για Οικονοµικἡ και Νομι- σµατικἡ Ένωση κατορθω- τοὶ. Ἡ πρόσφατη συμφωνία. του Μαάστριχτ θέτει τις κα- τευθυντήριες γραμμὲς για τη μελλοντική πορεία τῆς Ε.Κ., που δεν εἶναι ἄλλη από εναρ- μονισµένη νομισματική πο- λιτική, ἕνα κοινό νόμισμα, και µια Κεντρικἡ Τράπεζα. Χώρες µε ισχυρὴ οικονομία και πειθαρχηµένη δηµοσιο- νοµικἡ και νομισµατικἡ πο- λιτική, θα εἶναι σε θέση να συμμετάσχουν µε επιτυχία στο νέο αυτὸ οικοδόµηµα Σίγουρα ὁταν η Ε.Κ. προχω- ρήσει σε διεύρυνση, το προ- βάδισμα θα ἔχουν οι χώρες που η οικονομικἡ τους επἰ- δοση συγκλίνει µε αυτἠν τῶν καλυτρων οικονομιῶν της Ευρώπης. Συμμετοχή στο Ε.Ν.Σ. αποτελεῖ ἕνα απὀ τα βασικά κριτήρια για ἔνταξη στο τρίτο στάδιο τῆς νοµι- σµατικῆς Evaans. H Kinpog εἶναι σε θέση να ανταποκρι- θεί σ᾿ αυτὴ την πρόκληση µε επιτυχία, αρκεί να γίνουν ακόμη πιο γοργά βήματα για νομµισμστικὴ εναρμόνιση, αφοῦ η ἴδια η Ε.Κ. προχωρεί µε πολῦ γρήγορο ρυθμό στην ενοποϊησή τῆς.