Back

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ

Tou Kota Βενιζέλου ρχὲς του Φλε- Βάση αρχίζουν οι διαβουλεύ- σεις των απε- σταλµένων του Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ για το Κυπριακό µε τις Κυ- βερνήσεις Αθηνών, Λευ- Κωσίας, ΄ Άγκυρας και µε τον αρχηγό του κατοχικού καθεστώτος Ραούφ Ντεν- «Td¢. Πολιτικοί αναλυτές χαρακτηρίζουν τη φάση αυτή του Κυπριακού ιδιαί- τερα κρἰσιµη και καθορι- στικἠ. Οι κίνδυνοι που διαγράφονται στον ορί- ζοντα εἶναι πάρα πολλοί και οι ανησυχίες πληθαί- νουν ὅσο πλησιάζουμε στην ἔναρξη των διαβου- λεύσεων, ιδιαίτερα γιατί οι πληροφορίες που ἑρ- Χονται στο φως της ὅημο- σιότητας δεν εἶναι ενθαρ- ρυντικὲς, Ο Γενικός Διευ- Βυντής του Υπουργείου Εξωτερικών συμμετείχε. στην προηγούµενη φάση, πων διαπραγματεύσεων και θα εἶναι παρών και στην επικείµενη. Μαζίτου συζητήσαµε την προοπτι- κἡ των επόμενων ηµερών και εξελίξεων και του εγείραμε ερωτήματα που απασχολούν εν πολλοίς την κοινή γνώμη γύρω απὀ πο εθνικό µας θέµα. ὉΟ κ. Τάσος Παναγίδης, µε την εγκαθίδρυση της Ανεξαρ- τησίας εργάστηκε σαν ιδιαίτε: ρος γραμματέας του Αρχιεπι- σκόπου Μακαρίου και λίγο αργότερα σαν Γενικός Διευ- θυντής του Γραφείου τού τότε Προέδρου. Το 1367 έκανε περαιτέρω σπουδές Πολιτικών. Επιστημών και Δημόσιας Διοί- κησης στην Αμερική. Το 1968 διορίστηκε πρέσβης στη Γερ- μανία ὁπου παρέμεινε µέχριτο 1979 οπότε μετατέθηκε στην. πρεσβεία της Κύπρου στο Λονδίνο. Τον Οκτώβρη του. 1990 επιστρέφει στην Κύπρο καιαναλαμβάνει Γενικός Δι θυντής του Υπουργείου Έξω- τερικών. Στη συνέντευξη που µας παραχώρησε ο κ. Παναγίδης μιλά γιά τη Διεθνή Διάσκεψη, το Κίνημα των Αδεσμεύτων my ΕΟΚ και την τύχη της αἰτησής µας για ένταξη, καθώς και για Τη βασϊλισσα Ελισάβετ. Διαθουλεύσεις ΕΡ.: Βρισκόμαστε κοντά στην επανέναρξη νέου γύρου διαβουλεύσεων. Όλη αυτή την περίοδο που διέρρευσε απὀ τον Σε- πτέµβρη που διακόπη- καν οι διεργασίες, τόσο η δικἡ µας πλευρά όσο και οι ο ΗΠΑ και ΟΗΕ επιμένουν πως η επανέ- γαρξη πρέπει να έχει σαν αφετηρία το σηµείο που διακόπηκαν. Ποιο εἶναι όμως, τελικά, αυτό το σηµείο ΑΠ.: Εμείς ασφαλώς ξέρουμε πού ακριβώς έχει διακοπεί ο δικὸς µας διάλογος μαζί µε τους εκπρὀσωπους Των Ἠνω µένων Εθνών, τους κ.κ. Φεἰσέλ και Καμιλιόν. Δεν ξέρουμε όμως σε ποιο σημείο εἶχε διακοπεί ο διάλογος. μαζί µε την Τουρκική Κυβέρνηση κα τον κ. Ντενκτάς. Δεν ἔχουμε ως καμιά αμφιβολία ὁτ απεσταλμένοι των Ηνωμένων Εθνών συζήτησαν ολόκληρο το περίγραµµα λύσης του Κυ πριακού µε Τουρκικ πλευρά, όπως το συζήτησαν και µε την Κυπριακή Κ νηση Παραμένει ὁ μα κατά πόσο έχουν ΤΑΣΟΣ ΠΑΝΑΓΙΔΗΣ «Συμμετοχή σε διάσκεψη, ἔστω και αν παραμένοουν επουσιώδεις διαφορές) ολόκληρο το περίγραµµα µε τον κ. Ντενκτάς ἡ κατά πόσο του παρουσίασαν τις απόψεις τους αλλά ο κ. Ντεκτάς δεν πήῤε θέση. ΕΡ.: Δηλαδή δε μετέφεραν. τις απόψεις της µιας πλευράς στην ἄλλη ΑΠ.: Δε γνωρίζουμε τι ακριβώς EXOUY µεταφἑρει προς τον κ Ντενκτάς. ΕΡ.: Γνωρίζουμε ωστόσο ὅπως προκύπτει, το ση- µείο που διακόπηκαν οι δικές µας διαβουλεύ σεις. Ποιο εἶναι το ση- μεῖο αυτό, Απ καλύψαμε όλα τα σηµεία του περιγράµµατος ΕΡ.: Επὶ του συγκεκριμένου, γιαπαράδειγµαστο εδα- φικό τι συζητήσεις ἐγι- ναν ΑΠ.: Νομίζω ότι δεν μπορούμε. γα μπούμε σ΄ αυτὲς τις λεπτο- µέρειες. Διότι γινόταν ανταλλα- γή απόψεων και εμείς ακόµα Βρισκόμαστε στο στάδιο των διαπραγματεύσεων. Θα ἦταν πρόωρο να μιλήσουμε για συγ. κεκριµένους αριθμούς αφού. οὖτε ποσοστά ἐχουν αποφασι- ari, οὖτε όμως και περιοχές EP.: χει πολλὲς φορὲς αναφερθεί ότι έχει ση- μειωθεί πρόοδος. Εσείς πώς βλέπετε αυ- τὴ την Πρόοδο στην οποία αναφέρθηκαν τόσο οι Αμερικανοί όσο και ο Πὲρεζ Ντε Κου- εγιάρ ὦ θα πίστευα ότι πρό δος θα σημειωθεί τη σηγµή εκείνη κατά την οποία θα συγκληθεί µια διεθνής διάσκε ψη. Ενόσω ακόμα βρισκόμαστε στο στάδιο των διαβουλεύσε- ων, ενόσω ακόµη ὅεν έχει παρουσιαστεί κανένα éyypa- φο͵, και δευ ἔχει µονογραφηθεί καγένα έγγραφο δεν πιστεύω ότι μπορούμε να μιλούμε για πρόοδο. Εκτός αν µε Τη λέξη πρόοδος εννοούμε ὁτι γίνεται µια ανταλλαγή απόψεων µια διαβούλευση και έχουμε µπει στο δρόµο για να βρούμε τη λύση ΕΡ.: Εἶναι όμως λίγο απόλυτο αυτὸ. Είτε δηλαδἡ θα φτάσουμε στο στάδιο γα υπογράψουµε εἶτε δε σημειώνεται πρὀοδος Το µεσοδιάστηµα μὲχρι την υπογραφἡ δεν απο- τελείται απὀ στάδια που οδηγούν προς τα εκεί Δεν εἶναι σταδιακἡ πρὀ- οδος που σημειώνεται μέχρι να φτάσουμε στην υπογραφή ΑΠ.: Πρόοδος ουσιαστική θα υπάρξει την ηµέρα κατὰ την οποία ο Ντενκτάς θα αποβάλει τις ακραίες θέσεις τις οποίες. έχει, και κατά την ώρα που η. Τουρκία 8a αποφασίσει να λύσει το Κυπριακό σύμφωνα µε τα ψηφίσματα Των Ηνωμὲ- γων Εθνών και σύµφωνα µε το διεθνή νόμο. Δεσμεύσεις ΕΡ. ΄Ολη αυτή την περίοδο. ἔχουν γραφτεί πάρα πολλά και έχουν ειπωθεί εξίσου πολλά. Μέσα από. τα έγγραφα Κουεγιάρ, τις δηλώσεις του, τις δηλώσεις Λέτσκι, προ- κύππουν κάποια συµπε- ράσµατα, ὅτι δηλαδή υπήρξαν κάποιες δε- σμεύσεις απὀ την Κυ- πριακήἡ Κυβέρνηση. ΄Ετσι ἔχουν τα πράγµα- τα Τι δεσμεύσεις ἔχει αναλάβει η Κυπριακή Κυβέρνηση: ΑΠ.: Δεν πρόπει να ξεχνούµε ποτέ ὁτιη λύση του Κυπριακού προβλήματος δε θα εἶναι µε- ρικά σηµεία. Λύση του Κυπρι- ακού εἶναι µια ολοκληρωμένη, συμφωνία επί ὁλων των σηµεί- ων. Κατά συνέπεια, αν έχουμε. κάποια προσέγγιση στο εδαφι- κό και αν ἔχουμε κάποια ουµ. φωνία στο θέµα της αποχώρη-- σης των στρατευμάτων, δεν μπορούμε να πούμε ὅτι ἐχου- µε λύση. Λύση του Κυπριακού. θα την έχουμε κατά την ηµέρα εκείνη την οποία θα υπάρξει συμφωνία επί όλων των σηµεί- ων. Και ορθάἁ λέγεται ότι η συμφωνία αυτή θα τεθεί σε δημοψήφισμα ενώπιον του λαού προς έγκριση ἡ απὀρρι- wn. Ερ.: Ομως αυτά έρχονται σε αντίθεση σ᾿ αυτά που ὀχειπει στη Λευκωσίαο Νέλσον Λέτσκι. On διάκεψη θα συγκληθεί ἑστω κι αν απομένουν διαφορὲς απόψεων στα σημεία. ΑΠ.: Αυτό, πιστεύω προσωπικἁ ότι δεν πρέπει να το αποκλείει κανένας και εἶναι βέβαια θέµα εκτιµήσεως. Αν σημειωθεί πραγματικά πρόοδος και παρα- μένουν µερικά επουσιώδη ση- µεία µε λεπτούς χειρισμούς και διαπραγματεύσεις, εἶναι δυνατό να λυθούν κατά τη διάρκεια της διάσκεψης και πιστεύω ότι κάποιος θαέπρεπε va το διακιδυνεύσει και να συμμετάσχει Ερ.: Περικλείει ωστόσο πάμ- πολλους κινδύνους η κἰ- γηση αυτή ΑΠ.:: Αν παραμείνουν επουσι- ὥδη σηµεία, μικρά, τότε πι- στεύω ότι δεν υπάρχει κἰνδυ. voc ΕΡ.: Σε λίγες μέρες αναμέ- γονται στην περιοχἠ οἱ Ο Τάσος Παναγίδης μ/λά στο συντόκτη µας Κώστα Βεν/ζἐλο. απεσταλμένοι που Μπούτρος Γκᾶλι. Αν απὀ. την ΄Αγκυρα έλθουν µε γενικές εντυπώσεις και θέσεις, πώς θα αντιδρά- σουµε Θα συνεχίσουμε τη διαδικασίί ΑΠ.: Τη διαδικασία θα τη συ- νεχίσουµε µέχρι την ηµέρα που θα μπορέσουμε να πάρου- µε κάτι το συγκεκριµένο και τίποτε δεν µπορεί να εἶναι συγκεκριµένο εφόσον δε θα εἶναι γραμμένο. ΄Οπως ἔλεγαν και οι Λατίνοι «τα γραπτά μένουν», ΕΡ.: Μπορούμε να πούμε ὅτι θα τελειώσει η διαδικα- cia αν ερχόµενοι απὀ την Άγκυρα δε φέρουν µαζίτους, στις αποσκευ- ἐς τους, κάτι γραπτό Απ.: ΄Οχι Ο διάλογος πρέπει να συνεχιστεὶ Ασφαλώς βὲ- βαια ὄχι ο οποιοσδήποτε διᾶ- λογος Ύια χάσιμο χρόνου. Ο διάλογος Θα πρέπει να εἶναι ουσιαστικός και να δείχνει --- ἔστω και µε σκληρή, διαπρα- μάτευση --- ότι οδηγούμαστε προς κάτι το συγκεκριµένο. Και ο μόνος που µπορεί να δώσει αυτή την κίνηση εἶναι η Τουρκική Κυβέρνηση και ο κ. Ντενκτάς. ΕΟΚ ΕΡ: Εχει ανακοινωθεί την περίοδο αυτή ἑνα πρὸ- Ύραμμα αποστολὠν στις πρωτεύουσες των κρα- πών µελών της ΕΟΚ, παυτόχρονα η Κυπριακή, Κυβέρνηση προαναγ- γέλλει ότι θα φιλοξενή- σει µια σύνοδο Υπουρ. γών των Αδεσμεύτων. Ἡ. Ενός Κινήματος που η ομβέλεια και 9 ρόλος έχει μειωθεί δραστικά. Δεν εἶναι αυτό αντιφα- τικὀ Να προσπαθούμε. γα μπούμε στην ΕΟΚκαι va avaBiavoupe to Ki- νηµα των Αδεσμεύτων ΑΠ.: Η Ἱστορία του Κινήματος των Αδεσμεύτων εἶναι γνωστή. Οι Αδέσµευτοι ἴσως πολιτικά να έχουν αδυνατίσει λόγω των ανακατατάξεων που έγιναν σε όλες τις ηπείρους, κύρια στην πρώην Σοβιοτική Ενωση Πλην όµως, το σύνολο αυτὸ εξακολουθεί και µπορεί να βοηθήσει ὀχιπια στον πολιτικό τοµέα, επειδἠ όλα αυτά τα κράτη βρήκαν το ὄρόμο τους ως ανεξάρτητα στο διεθνή πεδίο, αλλά μπορούν ὁμως να συνεχίσουν το ρόλο τοὺς στον οικονομικό, εμπορικό και πο- λιτιστικό τοµέα. Αυτό που θα γίνει στην Κύπρο θα εἶναι µια ανταλλαγή απόψεων ως προς το ποιος µπορεί να εἶναι ο ρόλος Ίων Αδεσμεύτων υπὀ το δεύτερο... »Ποιος ο ρόλος των Αδεσμεύὐτων. ». Πώς αισθάνομαι όταν συμμετέχω στις διαβουλεύσεις. τις νέες εξελίξεις. ΕΡ.: Μας εδιαφἑρει άμεσα ο. ρόλος που θα διαδραµα- τίσουν οἱ Αδέσµευτοι τη στιγμή που λόμο ὅτι βα- σικός µας προσανατολι- σμός εἶναι η Ευρώπη ΑΠ.: Δεν πρέπει να ξεχνούµε ότι υπάρχει Το Κυπριακό πρὀ- βλημα και πως εἶναι προς το δικό µας συμφέρον να έχουμε σχέσεις. ΄Ολες οι χώρες αυ- τὲς εἶναι µέλη των Ηνωμένων Εθνών, μερικές απὀ αυτές µέλη της Κοινοπολιτείας καὶ ἀἄλλες, της Ισλαμικής Διάσκε- Ψης. Κατά συνέπεια διά του Κινήματος των Αδεσμεύτων έχουμε προσβάσεις σε µια σειρά διεθνείς οργανισμούς. ΕΡ.: Μέσα στην κινητικότητα του Κυπριακού, η προ- ὤθηση ένταξης στην ΕΟΚ εἶχε «παγώσευ µε- πὰ τις υποδείξεις των Αμερικανών και του Κουεγιάρ. ΑΠ: Κατάρχη θα πρέΠεί να Πὼ ότι δε συμφωνώ µε τη σχολή, εκείνη που λέει on εἴχαμε «πογώσει» τις προσπάθειές µας. Θα συμφωνούσα ὁτι Εκτός απὀ αυτά που έγιναν ἴσως θα μπορούσαν να γίνουν περισσότερα. Θέση ἴδια όπως και στον τοµέα της διαφώτι- σης. Από καιρού εις καιρό ακούγονται φωνές ὁτι θα έπρεπε να γίνει ετούτο, να γίνει το ἄλλο... Πάντοτε και σε όλα τα θέµατα µπορούν να γίνουν περισσότερα πράγματα Ἡ θέση της Κυβέρνησης εἶναι πολύ σαφής. Με κάθε µέσο, φροντίδα για την προ- ώθηση της αἰτησὴς µας στην. ΕΟΚ. Δεν εἶναι του παρόντος. γα εξηγήσουμε τους λόγους γιατί αυτή θα πρέπει να εἶναι η γραµµή µας. Όι λόγοι εἶναι πολιτικοί, εἶναι κοινωνικοί, οικονομικοί, εἶναι αυτό τούτο. το μέλλον µας. Αν αποφάσιζα ΕΡ.: Υπάρχουν σοβαρές ὄυ- »Μεταξύτης λύσης του Κυπριακού και me évraéng στην ΕΟΚ θα enéheya »Τιμου ἐχει πειη βασίλισσα Ελισάβετ. σκολίες στην προώθηση της αἴτησης. Αυτό προ- κύπτει και απὀ τις κατά καιρούς δηλώσεις αξιω- ματούχων της Κοιγότη- Tag AAG Kai and GALES evépycics. AM Oa frav agéAcia va WN βλέπουμε τις δυσκολίες που υπάρχουν και εἶναι πολλές. Ἐκείνο που εμείς πρέπει va κάνουμε εἶναι να συνελίσουµε. µε κάθε µέσο για να ενταχθού- με στον Οργανισμό αυτό. Δυ- σκολίες υπάρχουν λόγω της πολιτικής κατάστασης στην Κύπρο και δεν υπάρχει καμιά ᾽αμϕιβολία ὁτι αυτό επηρεάζει. Αυτό δεν πρέπει να µας απο- τρέπει απὀ την προσπάθειᾶ μας. Αν ἡμουν τοπρόσωποπου. ᾽αποφάσιζε κι αν εἶχα μπροστά µου δυο κάνισιρα, µέσα στο ἑνα η λύση του Κυπριακού και µέσα στο ἆἄλλο η ἑνταξή µας στην ΕΟΚ και εἶχα να κάνω εκλογή μεταξύ των δυο, ασφα- λέστατα θα επέλεγα την ἑντα- ξη στηΨΕΟΚ. ΓιαἩ πιστεύω ὅτι διά της ἑνταξης στην ΕΟΚ σε πολύ μικρό χρονικό διάστηµα μπορούμε να βρούμε και τη λύση στο Κυπριακό, Ευθύνες ΕΡ.: Τον Ιούνιο, στη Λισαβό- να, στη σύνοδο κορυφἠς της Κοινότητας θα συζη- τηθεί και η διεύρυνση. Σε ποια ομᾶδα θα βρε- θείη Κύπρος ΑΠ.: Είναι πραγματικά ἑνα δύσκολο ερώτημα. Εμείς κα- παβάλλουμε κάθε προσπάθεια για να βρεθούμε στην πρώτη. ομάδα. Για το αποτέλεσµα των προσπαθειών µας δεν εἶμαι βέβαιος. Ὑπάρχουν, όντως, πάρα πολλές δυσκολίες για να βρεθούμε σ΄ αυτή την ομάδα. Πάρα πολλές πόρτες κλειστὲς. θα πρέπει να ανοΐξουµε και πολλούς πρέπει να διαφωί]- σουµε και να πείσουµε ὁτι εἶναι προς το συμφέρον και της Κοινότητας και της Κύ- πρου η ένταξη, EP.: Kupie Παναγίδη, στην τελευταία φάση των δι- αβουλεύσεων στο Κυ: πριακὀ ήσαστε παρων. Θέλω να µου περιγρᾶ- Ψετε πώς πραγματικά αισθάνεστε ὅταν πα- ρευρίσκεστε εκεί που εν πολλοίς διαπραγµα- τεύονται την πορεία της χώρας µας. ΑΠ.: Εἶναι γεγονός ὁτι στην τράπεζα των διαπραγματεύσε-. ὧν βρισκόµουνα για πρώτη φορά, Το Κυπριακὀ, BéBaia, To παρακολουθώ απὀ την ηµέρα που έχει δημιουργηθεί εἶτε σαν διευθυντής του Γραφείου, του Αρχιεπισκόπου Μακαρίου, εἴτε σαν πρέσβης στη Γερμα- via Kai το Ηνωμένο Βασίλειο. Αναμφίβολα εἶναι µια µεγάλη. ευθύνη, παρόλο που εγώ πα- ρευρίσκοµαι εκεί ὀχι σαν πο-. λιτικὸς αλλᾶ σαν γενικός διευ- Βυντής του Υπουργείου Έξω-- τερικών, σαν τεχνοκράτης. Τα αισθήματα εἶναι πολλά. Άφε- νὸς εἶναι µια προσωπική ικα νοποίηση επειδή γνωρίζεις πού βρισκόμαστε. Η ευθύνη αυτή εἶναι µεγάλη. Τις σκέψεις σου δεν μπορείς. νατις µοιραστείς µε πολλούς ανθρώπους οὖτε και τα συµ- περάσματά σου. Το γεγονός ότι βρίσκεσαι σε ἑνα στᾶδιο που γνωρίζεις τι γίνεται αλλά δεν μπορείς µε κανένα να το κουβεντιάσεις, σε φέρνει σε ἕνα βαθύ προβληματισμό. Αρ- κετὲς φορὲς προκύπτει το ερὠτημα στον ἴδιο τον εαυτό σου: Μήπως εἶναι ευτυχέστε- ροι εκείνοι οι οποίοι δε μετὲ- χουν και δε γνωρίζουν όλεςτις Εξελίξεις ἡ εἶναι δυστυχία.το γεγονός ότι βλέπεις γράµμαμε. γράμμα, πρόταση µε πρόταση τις συζητήσεις για ἑνα περὶ- γραμµα λύσης του Κυπριακού Ελισάθετ ΕΡ.: Κύριε Παναγίδη, μεταξύ των φωτογραφιών που στολίζουν το γραφείο σας εἰναικαιμια δική σας. µε τη Βασίλισσα της ΑΥ- λίας Ελισάβετ. ΄Ἔχετε συναντηθεί πολλές φο- P&G, θυμᾶστε κἀποιοπε- ριστατικὀ ΑΠ: Εἶχα αρκετὲς φορές την ευκαιρία για Ιδιαιτερες συναν- τῆσεις µε τη Βασίλισσα. Εκείνο που έβλεπε καγεῖς και διατηρὠ, ζωντανό στη µνήµη µου, εἶναι το πὀσο ενήµερη εἶναι η Βα- σἰλισσα επἰ όλων των θεμάτων. Οχι µόνο γνωρίζει για την τουρκική εισβολἠ και κατοχή, αλλά και για όλες τις πτυχὲς του θέματος µας, για τους πρόσφυγες, για τους αγνοού- μεγους