Back

ΕΛΕΥΘΕΡΟΙ ΣΥΛΛΟΓΙΣΜΟΙ

AA Ta νοικοκυριά στην Κύπρο τον τελευταίο καιρό εἶναι ανά- στατα απὀ τον καλπασμὀ των τιμών των φθαρτών προς τα άνω σε τἐτοιο σηµείο που το Υπουργείο Εµ- πορίου σκέφτηκε να δώσει ἄδειες για εισαγωγή ντοματών, αγγουριών, κραµ- πιώὼν κλπ. απὀ το εξωτερικό. Πολλά άρθρα, δημοσιεύματα, σχόλια, επιστο- λὲς, ασχολήθηκαν µε την ανάλυση του φαινομένου, ακόµα και αρμόδιοι κυ- βερνητικοί παράγοντες. ΄Ολοι κατέ- ληγαν στην... ανακάλυψη της Αµμερι- κής. ΄Οτι η αύξηση των τιμών οφείλε- ται στη ... μειωμένη παραγωγή λόγω των δυσμενεστάτων καιρικών συνθη- κώντου φετινού χειμώνα,που ὕψωσαν την τιµή της ντομάτας στις δυο λίρες το κιλὀ, και τα ἄλλα αναλόγως. ΤΟ ΙΔΙΟ ακριβώς φαινόμενο εἶχε παρουσιαστείκαιπριν Βχρόνια, τοχει- µώνατου 1984, όταν καιτότε οιντομά- τες εἶχαν φθάσει στις δυο λίρες την. οκά. Τότε δεν εἶχε ακόµη καθιερωθεί το κιλό αλλά δεν έχει σημασία. Κι αν αντί του κιλού, 312,5 ὅράμια, εἶχε κα- θιερωθεί η λίπρα, 144 δράµια, καμιά δαφορά δε θα επιδρούσε στην τιµή το βάρος της µονάδος. Δυο λίρες η οκά, δυολίρες το κιλὀ, δυολίρεςη λίπρακαι δυο λίρες.... το γραμμάριο. Την εποχή εκείνη, Δεκέμβριος 1984, η «Σημερι- vi» ἐκανε ἑνα ρεπορτάζ μεταξύ των καταναλωτών και δημοσίευσε τις γνώ- µες διαφόρων. Μια κυρία έκανε φρι- κτά παράπονα επειδή «έκανε µια ολό- οοοκληρη βδομάδα να φάει ντομάτα και αγγουράκι και αναγκάστηκε να αγοράσει µιαν οντζιάν (100 ὅρμ.) επει- δή ἦταν πολύ ψηλές οι τιμές επειδή, ὅπως εἶπε, «ἠᾖθελε να... ξαναθυμηθεί τη μυρωδιά τους». Πολύ ανυπόµονη. Ελεγυθεροι ΣΖΥΛΛΟΓΙΣΜΟΙ Οιντοµάτεςκαιτα ἄλλα κυρία µε µιας βδομάδας αποχή και πο- λύ απαιτητική η ὀσφρησήτης. Αν η κυ- ρἷα αυτή ἦταν αρκετά μεγάλη έπρεπε να γνωρίζει ότι πριν 15 χρόνια ντομά- τες και αγγουράκια υπήρχαν µόνο τον Ιούλιο και Αύγουστο και ότι καταχεί- µωνα... οὖτε μυρωδιά απὀ τέτοια εἴδη εκτὸς απὀ ντομάτα πελτέ καιαγγουρά- κιτουρσἰ. Η ΙΔΙΑ δικαιολογία και τότε, το 1984 όπως καιτο 1992, μειωμένη παραγωγἠ, μεγάλη ζήτηση ως αποτέλεσµα του νό- µου της προσφοράς καιτης ζητήσεως, ὅμως ο νόμος αυτός ανήκει στις ΟΙκο- νομικὲς θεωρίες του περασμένου αιώ- να. Σήμερα, έχει ξεπεραστεί διότι η προσφορά εἶναι ελεγχόμενη κιη ζήτη- ση εἶναι καθοδηγούµενη. ᾿ἴσως να µην εἶναι γνωστό στους πολλούς ὅτι στη Λευκωσία τουλάχιστον λειτουργεί απὀ ετών «χρηματιστήριο φθαρτών» στο οποίο ὅμως οι τιμές δε διαμορφώνον- ται κατά το τέλος των δοσοληψιών αλ- λά στην αρχή. Καθημερινά οιδιάφοροι µεσιτέμµποροι συνεδριάζουν στο πόδι και καθορίζουν τις τιμές των φθαρτών που θαισχύουντην επόμενη µέραστις διάφορες αγορές και τηλεφωνούν στους εκπροσώπους τους στα διάφο- ρα παραγωγικά κέντρα να «κατεβά- σουν» ἡ να µην κατεβάσουν πράμα, αναλόγως της τιμής που καθόρισαν. ΤΗΝ Κύπρο, τουλάχιστον, την προσφορά των φρούτων έπαυσε νατη ρυθµίζειη παραγωγἠ καιτη ρυ- θµίζει το ψυγείο (και η κερδοσκοπία). Οιτιμές των φρούτων, ροδάκινα, χρυ- σόµηλα, σύκα κλπ. το 1984 ἦταν ακρι- βώς διπλάσιες απὀ όσες ἦταν το 1983 («Σηµερινή» 24.12.89). Γιατί ΄Ἠταν µι- of η παραγωγἠ ἡ διπλασιάστηκε η ζή- τηση Οὗτετο ένα οὗτετο άλλο. Μόνο η βουλιμία των µεσιτεµπόρων που αλωνίζουν ασύδοτοι στις τσέπες µας και στις τσέπες των πραγωγών. Γιατί aveBaivei Kai kateBaivei to δολάριο Μήπως αυξομειώνεται η ζήτηση ἡ µή- πως ο Μπους εξήγγειλε κάποια µέτρα σχετικά µε την αμερικάνικη οικονομία και οι κερδοσκόποι τέθηκαν σε κατά- σταση συναγερμού ΟΙΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣΠοΟυ καθορίζουντη ζήτηση ενός προϊόντος δεν εἶναι µόνο η ανάγκη αλλά και πολλοί άλλοι. Η ανάγκη, που ἦταν ο πρὠτος λόγοςπου δημιουργούσε ζήτηση, εἶναι σήµερα από τους τελευταίους. Οι κυριότεροι που δημιουργούν ζήτηση εἶναι ο πιθη- κισμός, ο νεοπλουτισμός, ο υπερκατα- ναλωτισμόὸς καιη διαφήμιση. Υπάρχουν αμέτρητα λεπτεπίλεπτα γυναικεία ποδαράκια και ἄλλα που µοιάσουν µε βολίτζια που δεν ανέχονται παπούτσι ἆλλο απὀ το ιταλικό, ἴσως διότιη μετά- βαση απὀ την εποχή του τσόκαρου και των στιβαλιών στην εποχήτης «γόβας». υπήρξε πολύ απότομη και δεν πρόλα- βεναγίνειη αναπροσαρμογή, ὅπως και η μετάβαση απότην αλατζά στις μπλούῦ- ζες εἶμπέε για τις οποίες πληρώνουν ἕνα το ύφασμα και 99 την υπογραφή του μεγάλου µόδιστρου που εἶναι απο- τυπωμένη σε εμφανές µέρος. Υπάρ- χουν επίσης και πολλοί εκπρόσωποι του ισχυρού φύλου που ο ευαϊἰσθητός τους στόµαχος δεν ανέχεται ποτό ἆλ- ho απὀ το ουΐσκι, εἶτε για λόγους κλη- ρονομικότητας επειδή ο στόµαχοςτου πάππου ἡ του προπάππου τους εἶχε την ἴδια ακριβώς ευαισθησία και αλ- λεργία σε ποτά διαφορετικἀ απὀ το ουΐσκι, εἶτε διότι η μετάβαση απὀ τη ζιβάναν στα ευρωπαϊκά ποτά υπήρξε κι αυτή πολύ απότομη. ΑΔΙΚΩΣ, νομίζω, οι καταναλωτές κατηγορούν τους παραγωγούς και το Ὑπουργείο Εμπορίου καιτις υπηρεσίες προστασίας καταναλωτών για την πυ- ραυλική άνοδο των τιμών των φθαρ- τών. Οι καταναλωτές έχουν στα χέρια - τους µια δύναμη που κανένα Υπουρ- γείο Εμπορίου ἡ αγορανοµικἡ υπηρε- σία δε διαθέτει. Εάν μερικές κυρίες ὅπως αυτή που το 1984 αγόρασε 100 δράμµια ντομάτες για μυρωδιά και οι καταναλωτές, εν γένει, κατορθώσουν να περιορίσουν την ὀσφρησή τους και να χαλιναγωγήσουν τη λαιμαργία τους και τον φαταουλισμό τους και αποφα- σίσουν για 2--3 βδομάδες va µην ayo- ράζουν ντομάτες, αγγούρια και ἄλλα καλοκαιρινά, μεσούντος του χειμώνος, και αυτά μείνουν να σαπίσουν στα κα- φᾶσια των φθαρτεμπόρων και µεσι- τεµπόρων, να δούμε αν θα ξαναλει- τουργήσειτο χρηματιστήριότους κιαν ξανατολμήσουν να ξανανεβάσουν τις τιμές. ΄Όμως, εάν οι γεωπόνοι ανακα- λύψουν μέθοδο να καρποφορούν οι πορτοκαλιές καιτον Αύγουστο, σίγου- ρα θα βρεθεί κάποια κυρία που θα αγοράσει... μισό πορτοκάλι σε ακριβή τιμή, ἐτσι, για να ὅροσιστεί και γιατί πεθύμησε, αυγουστιάτικα, τη μυρωδιά του. Προσωπικά δεν µε ενδιαφἑρει εάν οι ντομάτες φτάσουν τις 5 λίρες και δέκα λίρες το κιλὀ. ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ εἶναι άλλος ισχυρό- τατος παράγοντας που δηµιουρ- γεί ζήτηση καιθα ἔδινα τον ορισμό ὅτι «διαφήμιση εἶναι η επιστήµη που δηµι- ουργεί ανάγκες», και προς ikavonoin- ση των αναγκών προκαλείταιζήτηση(η προσφορά εἶναι ήδη ἐτοιμη). Κλασικό παράδειγµα κάθε βράδυ στην τηλεό- ραση µε τις πάνες των μωρώνπου µας τριβελίζουν το μυαλό, και όπως πάμε: όλοι, βρέφη μἐχρικαιεσχατόγηροι,θα κυκλοφορούμε µεπάνες. Για ενίσχυση της διαφήμισης επεμβαίνειη παραπλά- νηση των καταναλωτώνπου προτρέπει ἑνα εἶδος «που δεν του ξεφεὐγειτίπο- τα» καιπου τα μωρά εἶναι «δυο φορές πιο στεγνά». Πώς να µην εἶναι δυο και τρεις φορές πιο στεγνἁ αφού αποτε- λούνται απὀ µια μάζα ξυλοβάμβακα µε Εξωτερικό αδιάβροχο περίβλημα (μουσαμά) ώστε το μωρό να τα φου- σκώνει απὀ µέσα καιπώς νατου ξεφύ- γει αφού «μ᾽ αυτό το λαστιχάκι... εδώ» όλα περιορίζονται προς τα µέσα Εἶναι ακόμα και η µεγάλη «εφεύρεση» της ανατοµικἠς επιστήµης µε τις ταινίες που κολλούν και... ξανακολλούν και... ξανακολλούν που παραμέρισαν τις πα- ραμάνες της γιαγιάς µου που κουμπώ- νουν και... ξανακουμπώνουν και... ξα- νακουμπώνουν. ANT. Z. KOYAOYNAPHE