Back

ΔΙΕΘΝΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ

NONLEOLVA της Κυριακής Tou Θεόδωρου Χ. Στάθη Καθηγητή πρώην Υφυπουργού Εθνικής ΄Αμυνας Η ΔΥΣΗ του διπολισμοῦ ακολού- θησε η ανατολἠἡ των συγκλονιστι- κὠν αλλαγών στις «σοσιαλιστι- κὲς» χώρες. Απὸ τα. συντρίμμια που γεννήθηκε η µία Γερμανία, η κατα- στροφή στον Περσικό Κόλπο και η αναγ- καἰότητα διαμόρφωσης µιας νέας «αρχι- τεκτονικής» ασφάλειας της Ευρώπης, ὅπου παλαιές της μορφές εξανεμἰστηκαν [Σύμφωνο Βαρσοβίας), ἄλλες αναζητοῦν γέους ρόλους (NATO, Δυτικοευρωπαϊκὴ Ένωση) και νέες εμφανίζονται (ΔΑΣΕ]. Ττοτελικὀ. πλέγμα θεσμών. της νέας δοµής της ευρωπαϊκῆς ασφάλειας αποτελεί προς το παρὀν τον «άγνωστο». Ασφαλώς τα αντικειμενικά ἡ ιστορικά δεδοµένα και οι στόχοι των εµπλεκόμε- γων πρωταγωνιστών. θα _Bapivouy στη διαμὀρφωσή της, γι αυτό η γνώση τους εἶναι αναγκαία για ομαλή προσγείωση, απ Οι ΗΠΑ διανύουν περίοδο ἕντονης διεθνούς παρουσίας: στην Ευρώπη µέσω που ΝΑΤΟ και διμερών συμφωνιών, ὁπου. ταυτίζουν τη δική τους µε την ευρωπαϊκἡ ασφάλεια. * To NATO θεωρείται απὀ τους Δυτικούς. ως πετυχημένος θεσμός ασφάλειας. Άντεξε στο χρόνο και «δἀµασε» τον επεκτατισµὀ της σοβιετικής δυναστείας. Γι’ αυτό καμιὰ δυτικοευρωπαϊκή χώρα δεν. επιθυμεί αντικατάσταση ΝΑΤΟ µε ΔΑΣΕ στο πρὠην «σοσιαλιστικό» στρατόπεδο καθώς και τον ἐλεγχο ἡ την επέκταση του αφοπλισμού. κ΄ Ἡπαρουσία των αμερικανικών δυνάμεων. στην Ευρώπη εἶναι παγιωµένη και επιθυ- μητή για ορισμένους, που τις θέλουν. ως σταθεροποιητικό παράγοντα απέναντι σε μια ισχυρή Γερμανία (παράγει το 3096 του. ΆΑξῃτης Κοινότητας) µε ηγεμονικές τάσεις καιδικές της προτεραιότητες. α Οι ΗΠΑ, λόγω της «νοσούσας» ΟικΟΥο- µίαςτους, αδυνατούν να επιβάλουν την Ραχ Americana HOVEG TOUC και αναζητούν οικονομικά ισχυρούς συνεργάτες, ψηλά στον κατάλογο τῶν επιλογών δεσπόζει η Γερμανία α΄ Ἡ συνοχή της Κοινότητας δοκιμάστηκε. και απέτυχε. Οἱ ελπίδες για καλύτερες μέρες µεταῄθενται τώρα για μετά το 1992. Χ Ἡ στρατηγική σηµασία της Κεντρικής Ευρώπης επισκίαζε συνεχώς αυτή της Μεσογείου, που αποτελούσε απλώς το ορμητήριο των ΗΠΑ απ᾿ όπου εκτός του. περιορισμού του επεκτατισμού των Σοβι- ετικών, προστάτευαν τα ζωτικά τους συμ- φέροντα (πετρέλαια], που βρίσκονται εκτός. Μεσογείου. * Ἡ συνεργασία ανάµεσα στις Βαλκανικές χωρες, ὁπου παρήκµασαν συγχρόνως τρία διαφορετικἀ ιδεολογικἀ «μοντέλα» ανά- πτυξης, ἦταν ανύπαρκτη, (διαβαλκανικὀ. ἐµπόριο 300 του συνολικού. Αντίθετα εἶναι για Τη μελλοντική ασφάλεια της Ελλάδας Ποἵ ΠΛΕΙ Η ΕΛΛΑΔΑ Mole TPOBAHMA EXE! TIPETERAISTHTA | THE YTEIAZ, THE TIAIAEIA 5 [ο ΕΘΝΙΚΟ ΗήΣ ΖΗΤΗΜΑ παγιωµένη η καχυποψία και η εχθρότητα, Ἀγαμεσάτους. Το Χαμηλό επίπεδο ανάπτυ- Σης Και ο χαρακτήρας των οικονομιών τους. (δεν ἦταν συμπληρωματικές] δεν προσέφε- ραν κανένα κίνητρο διαβαλκανικής συνερ- Ὑασίας. Οι χώρες ἦταν αναγκαστικά, στραµ- µέγες στους προστάτες τους στο σἵοιυς. 8 υο της µιζἐριας καιτης εξάρτησης. Ἄ Ἡ Ἑλλάδα εἶναι το µόνο µέλος της Κοινότητας και του ΝΑΤΟ µε σύνορα υπό συνεχἠ (μεγαλύτερη σήμερα) απειλἠ and την Τουρκία. Συμπέρασμα: Οι ΗΠΑ, φορτώνοντας τα οικονομικά βάρη σε άλλους, θα συνεχίσουν. va δεσπόζουν µέσω ενός αναπαλαιωµένου, ΝΑΤΟ, που θα αποτελεί το κέντρο συντο- νισμοῦ ασφαλείας. Η ΕΚθαπροσφἑρει, υπὀ την καβοδήγησή του, υπηρεσίες σε µη στρατιωτικούς τοµείς, ενώ η ΔΑΣΕ, προς. το παρὀν, θα δημιουργεί ελπίδες και θα νομιμοποιεῖ πράξεις και ασφαλώς η Ελλάδα θα συνεχίσει να αντιμετωπίζει τον ἴδιο. κίνδυνο. Με την αναπαλαΐωση του «διατη- ρητεου» ΝΑΤΟ εξασφαλίζεται η αφοσίωση. στην παράδοση, το μάντρωμα ὅλων και η πληρωμή τουλάχιστον του στρατιωτικού. λογαριασμού. Ενώ η υποδύναµη πια Σοβι- ετικἠ Ένωση δεν «απειλείται» αλλά «κα- Βησυχάζεται». Ἡ θέση της Κοινότητας, που προσπαθεί να χαράξει δικούς της δρόμους, δεν εἶναι καθόλου ευχάριστη. ΄Όμως δεν τολμά ν΄ αντικαταστήσει το ΝΑΤΟ, όσο οι εξελίξεις. στη Γερμανία, στις πρώην «σοσιαλιστικές», Ιδιαίτερα στη Σοβιετικἠ Ένωση, δηµιουρ- γούν ανησυχίες, παρόλο που κάτι τέτοιο θα Βρισκόταν σε αρμονία µε την πολιτική ολοκλήρωση καιθαπρόσφερε. ασφάλεια στα σύνορά µας και σηµαντική μείωση των δυσβάστακτων στρατιωτικών δαπανών. ΡΟΦΑΝΩΣΤΟ μεταψυχροπολεμικό. Κλίμα εἶναι, προς το παρὀν, προτι- µότερο απὀ πριν, παρά τη ρευστόὸ- τητα της κατάστασης. Ενθαρρύνει την ΕΚ και ασχολείται σήµερα περισσότερο µε τα προβλήματα ασφάλειας καιτων Βαλκανικών. χωρών µε πολιτικά και οικονοµικἀ µέσα. Ετσι η Ἑλλάδα διαθέτει µε τα υπάρχοντα προγράµµατα, για πρὠτη φορά, αξιόπιστο. Κινητρο για την ανάπτυξη της βαλκανικής, συγεργασίας, Όμως, ενώ αυτή η συνερ- Ὑασία αποτελεί αιµοδότη της ασφόλειάς, μας, η Ελλάδα δυστυχώς απέχει ἡ λόγω ἕλλειψης στρατηγικής ἡ ανικανότητας και φαΐνεται να εξαντλεί τις δραστηριότητές, της σε φιάσκο τύπου Βορειοηπειρωτικού. H Ἑλλάδα δεν αξιοποιεί δυνατότητες σύναψης συμμαχιών µε άλλους εταίρους, που ἔχουν παρόμοια προβλήµατα ασφαλεί- ας {η Βόρειος Αφρική µε την πληθυσμιακή ἔκρηξη καιτους εξοπλισμούς θα καταστή- σει τη Μεσόγειο θερμό κέντρο αναµετρή- σεων), ὥστε το ενδιαφἑρον της. Κοινότητας. για το Νότο ν᾿ αυξηθεί, αντ να επικεν- τρώνεται πᾶλι στην Κεντρική Ευρώπη (εκεἰ ανάπτυξη και εδώ εξοπλισμοϊ). Πρέπει να γίνει αντιληπτό ὅτι τα προβλή-- µατα ασφάλειας της Μεσογείου εἶναι κύρια. της Κοινότητας. Στη Νοτιοανατολική Ει- parm 6a δοκιμαστεί σκληρά η ισορροπία ενός μελλοντικού διευρυµένου ευρωπαῖ- κοῦ χώρου και η Ἀρχιτεκτονική της ευρω- παϊκὴς ασφάλειας Θα εἶναι ελλιπής, αν αγνοηθοῦν τα Βαλκάνια. Ἡ πορεία των εξελίξεων δημιουργεί σοβαρὲς ανησυχίες και εὔλογα τελικά τίθεται το ερώτημα: Ἡ ασφάλεια της Ἑλλάδας θα αποκτήσει κοινοτικές προδι- αγραφές ΔΙΕΘΝΗΣ πολΙτικΗ Σοβαρὲς ανησυχίες Του Δημήτρη Μάρδα Επιστημονικού Συνεργάτη Οικονομικού Τµήµατος Ἀριστοτέλειου Παν/μίου νέα πρὀκληση, που οφείλεται Θεσσαλονίκης [η αυτή τη φορά σπην αναγέννηση των οικονομιών τῶν ανατολικών. χωρών, θα γϊνειιδιαΐτερα αισθητὴ στα µέσα της δεκαετίας µας. Δυτικοί και ανατολικοί πιστεύουν ότι ως το 1996 οι οικονομίες της Τσεχοσλοβακίας, Πολωνί- ας, πρώην Αν. Γερμανίας καιτης Ουγγαρίας. Θα ἐχουν προσαρμοστεί στις απαιτήσεις. του ευρωπαϊκού ανταγωνισμού, Η Ρουμανία και η Βουλγαρία Εκτιμάται ότιθα καθυστερήσουν. Πιστεύεται όμως θα εἶναι έτοιμες να αντιμετωπίσουν. την ευρωπαϊκή αγορά το 2000. Ἓνας νέος πονοκέφαλος έρχεται να προστεθεί στα προβλήματα, που ἔχει non δημιουργήσει η ενιαία αγορά του 1992, στα λιγότερο ανταγωνιστικἁ κράτη της Ευρώ- πης, όπου εντάσσεται και η Ελλάδα. Οι τέσσερις ανατολικές χώρες, που προαναφέρθηκαν, διαθέτουν αρκετά συγ- κριτικά πλεονεκτήματα. ΄Εχουν εξειδικευ- μένο προσωπικό και υποδομή πολύ καλύ- τερη απὀ αυτή της Ελλάδας. Δε διαθέτουν. βέβαια αναπτυγμένη τεχνολογία, οι υπάρ- χουσες όµως δυνατότητες των πανεπιστη- μίων, οι καλοί τεχνικοί και το σύστημα της Εργασίας βοηθούν στην ταχύτατη προσαρ- μογἡ νέων μεθόδων παραγωγής στις επι- χειρήσεις τους. Ἠ λογική και η κουλτούρα Tay Addy Tous αποτελούν πρὀσθετα θετικἀ στοιχεία. Ο κόσμος εκεί υπομένει κάθε θυσία, αρκεί να ελπίζει σε αποτέλεσµατα. Στην Πολωνία π.χ. της δεκαετίας του 1980 και 1970 οι αυξήσεις των τιμών απὀ τις Κυβερνήσεις του Γκομούλκα καιτου Γκέρεκ προκάλεσαν, κοινωνική αναταραχἠ που οδήγησε στην πτώση τους. Οι σημερινές όµως. αυξήσεις. επὶ Λεχ Βαλέσα γίνονται αποδεκτὲς. Η μετάβαση σε éva VEO κοινωνικοοικονομικό σύστημα δικαιολογεί τη σηµερινή αγοχἡ, των εργαζομένων. 6 θα ἦταν υπερβολἠ να υποστηρι- χθεί ὁτι η ένταξη των ανατολικών. στο παιχνίδι του κοινοτικού αντα- γωνισμοὺύ Θα προκαλέσει ενδεχομένως περισσότερα προβλήματα στην Ελληνική. οικονομία απὀ ό,τι το 1992. Η θέση αυτὴ μπορεί να αιτιολογηθεἰ απὀ τα ακόλουθα στοιχεία. Οι οικονομίες των ανατολικὠν χωρών. εἶναι περισσότερο ανταγωνιστικὲς παρά συμπληρωματικές της ελληνικής. Εἶναι γεωργικὲς και εξειδικευμένες σε µεγάλο βαθμό σε προϊόντα τη ελαφρᾶς βιοµηχα- γίας, ἴδια µε της Ελλάδας. Ενδεικτικά αναφέρεται ὅτι η κλωστοῦφαντουργία --- ἔνδυση, αποτελεί ἑναν απὀ τους κύριους κορμούς των δραστηριοτήτων τους. Τα προϊόντα ξυλείας και τα ἐπιπλα εἶναι ἑνας. δεύτερος ανταγωγιστικὸς πόλος. Ορισμένα το 1996 : O voc 30 Iowviov 1991 - 15 εφιάλτης µας αγροτικά προϊόντα τους, ὅπως τα κρασιᾶ, θα αντιμετωπίσουν µε μεγάλη επιτυχία τα Ελληνικά στην κοινοτική αγορά, Η ΕΟΚ, αποτελεί πλέον για τις ἄνατο- λικὲς χώρες στην κυριότερη διέξοδο στα προϊόντα τους. Με τη διάλυση: τη ΚΟΜΕ- KON και το κλείσιμο της. αγοράς της Σοβιετικής Ενωσης, ο. Επαναπροσανατο- λισμὸς των εξαγωγών τους δημιουργεί προβλήµατα ὀχι µόνο στην Ελλάδα, αλλά και σε Κάθε χώρα που βρίσκεται στο ἴδιο επίπεδο ανάπτυξης. Οι μαζικές μεταρρυθμίσεις διαφοροποι- οὖν ταχύτατα το πορτρέτο των οικονομιών. τους. Οἱ Ιδιωτικοποιήσεις κερδίζουν όλο και περισσότερο ἐδαφος. Στην Ουγγαρία µέχρι το 1996 θα έχει Ιδιωτικοποιηθεί το 8596 της οικονοµικής, δραστηριότητας, Το: αντίστοιχο ποσοστό σήµερα εἶναι 1596, ενὼ πριν απὀ τρία χρόνια προσέγγιζε το 336. Οι Ιδιωτικοποιήσεις. συνδυαζόµενες µε το σταθεροποιητικὀ τους πρόγραµµα και την εισαγωγἠ κεφαλαίων, αποτελούν την αρχή Ὑια επιτυχημένη πορεία. Οι ξένοι επενδυτές φαΐνονται ακόµα συγκρατημένοι. Γοητεύονται ὅμως απὀ µια αγορά που διαθέτει εξειδικευμένο και σχετικά Φθηνό εργατικὀ δυναμικό, έχει εκπληκτικές δυνατότητες ανάπτυξης Και αποτελεί την πλησιέστερη πόρτα προς τη Σοβιετική ᾿Ενωση. ς προς την ΕΟΚ, η επιμονή των ανατολικών κρατών να επιταχύ- νουν τις διαδικασίες προσέἑγγισής τους στην Κοινότητα δεν συναρπάζει ιδιαίτερα τις Βρυξέλλες, στις ηµέρες µας. H ανταγωνιστική γεωργία των κρατών αυτῶν, η κλωστοὔφαντουργία και τα προϊ- όντα του χάλυβα αποτελούν τα πρὠτα σημεία αιχμής κάθε διαπραγμάτευσης. Δεν εἶναι λίγοι οι Δυτικοί που µποστη- ρίζουν ὅτι η επανασύσταση µιας νέας ΚΟΜΕΚΟΝ, της µορφής της ΕΟΚ, θα αποτελούσε τη συμφερότερη λύση για την. Κοινότητα. Θεωρούν ότι οι κάθε µορφής συμφωνίες, µε αντικείμενο το εμπόριο ἡ τις μετακινήσεις κεφαλαίων, ανάμεσα στις δυο κοινότητες θα επιφἑρουν πιο θετικά αποτελέσµατα απὀ οποιαδήποτε ἑἕνταξη ανατολικού κράτους στην Κοιγότητα κατὰ τα προσεχἠ χρόνια. Η αρχἡ βέβαια έγινε. Συμφωνίες σύνδε- σης ΕΟΚ --- Ανατολικών χωρών ετοιμάζον- ται και τον Ιαγουάριο του 1990 η πρώτη συμφωνία σύνδεσης ΕΟΚ-Ουγγαρίας θα τεθεί σε εφαρµογή. Με τη συμφωνία σύνδεσης. ΕΟΚ-Ουγγαρίας η. κοινότητα αναλαμβάνει την υποχρέωση να αποδε- σμευσει μέχρι το 1996 απὀ κάθε εμπόδιο. τις ουγγρικὲς εξαγωγές προς αυτή. ᾿Ίδιοι ὁροι προβλέπονται και στις υπόλοιπες. συμφωνίες ΕΟΚ - ανατολικών. κρατών. Ὡς προς τις υποχρεώσεις των ανατολικών, αυτοί προβλέπεται ότιθα ανοίξουν. τελείως. ο αγορές τους στην Κοινότητα ως το ν μέχρι το 1996 η ελληνική οικο-. Νομία δεν παρουσιάσειτις απαιτού- µεγες βελτιώσεις, τότε οι ενδο- κοινοτικές της εξαγωγές, που θα κληθούν. Ὑα ανταγωνιστούν τους ανατολικούς µέσα στην Κοινότητα, θα γνωρίσουν νέα κρίση. Ἡ Ἑλλάδα δεν εκμεταλλεύθηκε όπως έπρεπε τη «χρυσή περίοδο», της ΕΟΚτου 1987---1992. Ακατάλληλες πολιτικές επιλο- γές, εισαγωγές πειραματικών εκλογικών συστημάτων σε µια περίοδο όπου η υπό- λοιπη ΕΟΚ. µε αφορμή το 1992, έβραζε απὀ. επενδυτική δραστηριότητα, επωμίζονται ἑνα µεγάλο ποσοστό. ευθύνης για τη στασιμότητα της ελληνικής. οικονοµίας. Ο απόηχος των πολιτικών. Επιλογών του 1989-80 δεν ξεπερνιέται εὔκολα. Θυσι- αστηκαν οι οικονομικές σκοπιμότητες παραμονὲς της ενιαίας αγοράς στο βωμό πολιτικών αδιεξόδων µε ευθύνη όλων των κομμάτων. Ἡ άγονη πολιτική σκέψη, το πάθος της εξουσίας και η απουσία προο- πτικής και πρόγνωσης στην καµπἠ της δεκαετίας, πληρώνονται µε βαρύ τίμημα σήµερα. Χώρες, όπως οι ανατολικές, µε λιγότερη παράδοση σε δημοκρατικές διαδικασίες, εἶχαν τη διορατικότητα να συνειδητοποιή- σουν τις απαιτήσεις της σύγχρονης πρα- Ὑματικότητας και να προσαρμόσουν τις. πολιτικές τοὺς εξελίξεις στους όρους που. θέτει το οικονομικό περιβάλλον στο οποίο κιγούνται. Ἡ εκλογικευµένη σκέψη στην πολιτική, ζωή ἐχει τις ανάλογες ευνοϊκές αντανα- κλάσεις στην οικονομική. Δημοκρατίες χωρίς δυναμική ανάπτυξη, που υποβαθμ]- ζουν ἡ αγνοούν τις πιέσεις της παγκόσμιας αγοράς, δεν κάνουν τίποτα ἆλλο παρά να αναδιανέµουν ἀνισα τους περιορισμένους. πόρους των οικονομιών τους. Οι τελευταί-- ες µε τη σειράτους συρρικγώνονταισε ἑνα περιβάλλον που διαρκώς επεκτείνεται και γίνεται πλουσιότερο. ss.