ησησεριν της Βυριακἠς Του ΧΕΝΡΙ ΚΙΣΙΓΚΕΡ. τέως Ύπουρ. Εξωτερικών των ΗΠΑ ΠΟ τότε που ἔγινε ο µεσανατολικὸς πὸ- λεμος του 1367, όλες οι Αμερικανικές Κυβερνήσεις σε κάποια στιγμή πίστεψαν την ουτοπία ὅτι μια και μοναδική κίνηση θα μπορού- σενα φἑρει συνολικἡ ειρήνευση στην περιοχή, :0λα αυτά τα σχέδια, εἴτε ἦταν ουσιαστικἁ εἶτε Ναδικαστικά, δεν εἶχαν αἶσιο αποτέλεσµα. Κα. :πάκόποιο ειρωνικό τρόπο η μόνη (ευρεία) πρω- τοβουλία που οδήγησε ce npo- 050—excivn me KuBépynonc Κάρτερ --- πέτυ- χε το αντίθετο ané exeivo nou Εγνοεῖτο ὅτι θᾳ ἑκανε: ανησύχη- σε σε τἑτοιο βα- θΘμό τον Αηῦπτιο Πρδεδρο Ανουᾶρ Σαντὰτ ὥστε, τα- Είδεψε στην Ιε- Ρουσαλήμ για να δημιουργήσει τις προὐποθέσεις για µια ξεχω- ριστή συμφωνία μεταξύ Ισραήλ και Αιγύπτου, Ησημερινή Κυβέρνηση πλησιάζει τώρα το ση- μείο που θα πρέπει να πάρει κάποια απόφαση, Η τωρινή στρατηγική εἶναι καταδικασμένη σε αδιέ- Έοδο --- αν ὀχι σε διαδικαστικὀ επίπεδο, οἴγουρα. ὅμως στην ουσία. Μια πλήρη λύσῃ εἶναι σήμερα. ανέφικτη. Υπάρχει όµως ακόµα περιθώριο για µια. επανεκτίμηση αυτού που αποκαλείται «παράθυρο. ευκαιρίας» καιτη μετατροπή του σε µια σταδιακἡ χαλάρωση των εντάσεων. Αυτή η επανεκτίµηση πρέπει να αντανακλά τη. νέα πραγματικότητα Που δημιούργησε η κρίση, στον Κόλπο. Η ΕΣΣΔ έμενε ἁπρακτη, ενώ ένας σχεδὀν σύμμαχος ταπεινωνόταν και ο οπλισμός, του ξεπερνιόταν απὀ ἄλλους πιο σύγχρονους. Και μάλιστα, για να διασώσειτην ὁποία επιρροή της, ΕΣΣΔ αναγκάστηκε να συμμετάσχει στη διαδικα- σίατης ἧττας του Ιράκ. Τώρα μετά τον ἠόλεμο η Μόσχα δεν εἶναισε θέση ναπροσφἑρει οικονοµι- κἡ βοήθεια στην περιοχή. Η οικονομία της Συρίας. περνᾶει βαθιά κρἰση και ο Παραδοσιακός «αρχι- πληρωτής», η Σαουδική Αραβία, μόλις συνήψε, δάνεια στις διεθνεὶς αγορές για πρώτη φορά σε εἴκοσι χρόνια. Το Ιράκ, το πιο ισχυρό ριζοσπαστικὀ αραβικό. κράτος, ἔχει εξουδετερωθεῖ σαν στρατιωτική, απειλἠ για Πολλά ακόµα Χρόνια. Τα ριζοσπαστικἁ κινήματα έχουν χάσει την αξιοπιστία τους μετά την πολιτική που ακολούθησαν στον Κόλπο. ΄Ἔτσι οι μετριοπαθείς Αραβικές Κυβερνήσεις ἐχουν µεγαλύτερο περιθώριο για διαπραγματεύσεις, ενώ απὀ τώρα και στο εξής ριζοσπαστικἁ κράτη όπως η Συρία εἶναι πιο ανοιχτά σε αμερικανικές προτάσεις. ΄Όλα αυτά ορίζουν µια αμερικανική, υπεροχή χωρίς προηγούμενο. Υπάρχουν όµως καιαντισταθµιστικοί παράγον- τες. Η νέα πραγματικότητα μειώνει τα κίνητρα των Ισραηλινών για να κάνουν υποχωρήσεις, δε βοηθάει πολύ στο να µετριάσει την ανασφάλεια των μετριοπαθών Αραβικών Κυβερνήσεων, που βρίσκοναι αντιµέτωπες µε ριζοσπαστική ἡ φου- ταµενταλιστική αντιπολίτευση στη χώρα τους, Μάλιστα, πολλά απὀ τα μετριοπαθή κράτη εἶναι Ψυχολογικά εξαντλημένα απὀ τα πρόσφατα γεγο- γότα και δεν έχουν καμιά διάθεση γα πάρουν τις δύσκολες εκείνες αποφάσεις, τις συµφυείς σε ’ ΔΙΕΘΝΗ Η Μ. Ανατολἡ σε αδιέξοδο Ο Γπζάκ Σαμρ επιμένει στα κεκτημένα. µια ειρηγευτική διαδικασία. Πώς τότε εἶναι δυνατόν αυτά τα στοιχεία να εξισορροπηθούν Η παραδοσιακἡ αντίληψη λέει ὅτι µια ευρεῖα λύση θα δοθεῖ µε Το να πειστεί το Ἰσραήλ να υποχωρήσει στα σύνορα του 1967, µε την επεξεργασία µιας γῥας κατάστασης για την παλαιά πόλη της Ἱερουσαλὴήμ και µε την καθιέρω- -ση παλαιστιγιακής ταυτότητας µε αντάλλαγµατην. αναγνώριση, την ειρήνη και διεθνεῖς εγγυήσεις. Θεωρώ ὅτι η παραδοσιακή σοφία δεν έχει σχέση, µε τη µεσανατολική πραγματικότητα. Δεν μπορώ να θυμηθώ καμιά σύρραξη µεταξύ αραβικών κρα-- τῶν η οποία να ρυθµίστηκε ποτέ ευρέως σε µία και μοναδική µεγάλη διαπραγμάτευση. Γιατίτότε κἀτιτέτοιο θα έπρεπε να ἐχειαποτέ-- λεσμα, μεταξύ κρατών που μέχρι τοῦδε έχουν. συμπεριφερθεί το ἑνα στο ἀλλο σαν θανάσιµοι εχθροί, Το συστατικό που λείπει απὀ την παραδοσιακή, σοφία εἶναι ὁτικαγένα απότα µέρη δε συμμερίζε- ται την αμερικανική θεώρηση της ειρήνης σαν ἑνατελικό σηµείο μετᾶτο οποίο όλες οι εντάσεις. διαλύονται, όλοι το βλέπουν σαν µόνο ακόµα ἑνα στάδιο σ᾿ ἑνα συνεχιζόµενο αγώνα. Η Συρία ΥΤΟ ισχύει περισσότερο απ᾿ όλους γία τη Συρία, η οποία ἔχει μετατραπεί µετά την. κρἰση σε αποφασιστικό παρἀγοντά της, περιοχής. Ο κύριος ανταγωνιστής της το ἱράκ, έχει συνθλι- Ρεἰ και ο γεἰτονάς της, η Ιορδανία, εἶναι πολὺ εὔθραυστη για να µπει σε διαπραγματεύσεις ἡ χωρίς την έγκρισῃ της Δαμασκού. Για τον Σύρο Πρόεδρο Χάφε ΄Ασαντ και πους συναδέλφους του στο κόμμα του Μπά- αθ, η υπεράσπιση του αραβικού έθνους καιη. ηγεσία του αραβικού εθνικισμού ἔχουν προ- τεραιότητα επἰ τέτοιων αφηρηµένων εννοι- ὤν, ὅπως εἶναι η ειρηνευτικἡ διαδικασία. Η αποδοχἡ της µονιµότητας του Ισραήλ θα ἦταν αδιανόητη για τη Συρία πριν ικαγοποιη- θοῦν ὅλα τα αραβικἁ απήµατα. Εἴβαιπεισμὲ- νος ὅτι ο ΄ Άσαντ σίγουρα θα απέρριπτε µια ειρήνη βασισμένη σε µια επιστροφἡ των. υψιπέδων του Γκολάν Εκτός αν το παλαιστι- γιακό ζήτημα επρόκειτο να λυθεί ταυτόχρο- να. Καιαν κατά κάποιο μαγικό τρόπο αυτός ο στό- χος ἦταν δυνατό να επιτευχθεῖ, τότε θα επέμενε -- ὅπως ἔχουν ἡδη κάνει --- στην εφαρµογή πα- λαιότερων αποφάσεων του ΟΗΕ, οἱ οποῖες ζη- τοῦν την επιστροφἡ όλων των Αράβων προσφύ- γων στα σπίτιατους, µια διαδικασία που θα συνέ- Τριβε το Ισραήλ. Ούτε εἶναι πιθανόν να διακυβεύσει τα πάντα στηριζόμενος σε µια αμερικανική μεσολάβηση, Ιδιαίτερα καθόσον --- ὁπῶς οἴδιος µου εἶπε κἄπο- τε --τβλέπει αυτό τον αιώνα σαν µια ιστορία προ- δοσίας της Συρίας απὀ ξένους: απὀ τους Τοῦρ- κους πριν τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, τους Βρε- τανοῦς καιτους Γάλλους κατά την περίοδο του μεσοπολέμου και απὀ τους Αμερικανούς μετὲ- Tetra. ΄Όμως εἶναι πάνω απ᾿ όλα ρεαλιστής και σαν τέτοιος γνωρίζει ότιη Αμερική εἶναι η σχετι- κἡ υπερδύναμη και ὁτι η ειρηνευτική διαδικασία εἶναι σηµαντική για εμάς. Γι΄ αυτό θα προσπαθή- σεινασυνδιαλλαγεῖ μαζίµας. Εγὠ όμως, σαν βοτε-- ράνος ενός 35ήμερου διαπραγματευτικοῦ µαρα- θωνίου µε τον ΄Άσαντ εἶμαι σἴγουρος ὁτι θα το κάνει µόνο βάσει κάποιου συγκεκριμένου αυῖς pro quo (avrahAaypatoc) καιώχι χάρη εκδηλῶσε- ὧν µιας ειρηνικής τάξης. Μπορεί και θα κάνει περιορισμένες συμφωνίες βασισμένες σε µια ισορροπία δυνάµεων, αν πιστέψει ότι αυτές θα προωθήσουν το ὁραμάτου σχετικἁ µε το αραβικό έθνος, Οσο καιρό αυτή η ισορροπία διατηρείται θα την τηρεί επιμελώς όπως έχει κάνει και στο πα- ρελθόν. ΄Ὅμως µια γνήσια συμφιλίωση --ο δεδη- λωμένος στόχος των αμερικανικών ειρηγευτικών πρωτοβουλιών --- δε μεταφράζεται στα αραβικἁ του ΄Ασαντ. Τεμαχισμός ΠΟ όλους τους πιθανούς διαπραγµατευ- τὲς, ο ηγέτης της Ιορδανίας εἶναι εκεῖνος. που επιθυμεῖπιο γνήσια και πραγματικά, µια συµ- Φωνία διάρκειας. Ο πληθυσμός της χώρας του. εἶναι ὅμως κατά 6024 Παλαιστίνιοι και αναπὀφει.- κτα θεωρεί ολόκληρη την περιοχἡ δυτικἁ του. Ἰορδάνη σαν την πατρική γη του. Αναμφίβολα, πολλοί απὀ αυτούς εἶναι ἑτοίμοι να αποδεχτούν κάποιου εἴδους τεµαχισμὀ για να δοβεῖτέλος σε μια δ0ετή οδύσσεια. Οιπερισσότεροιαπὀ αυτούς όμως θα συνεχίσουν να πολεμούν για τῃ γη των προγόνωντους, το µεγαλύτερο µέροςτης. οποίας. Βρίσκεταιστοπροτου 1967 Ισραήλ. Οιπαλαιστινι- ακὲς βλέψεις Θα πρέπει να εἶναι κατανοητές, στους Εβραίους, οι οποίοι διατήρησαν ζωντανήτη, δικήτους λαχτάραγι΄ αυτή τη σκληρή περιοχή για. 2000 χρόνια, Η δυσκολία έγκειται στο ότι οἱ πα- λαιστινιακοϊπόθοι µπορείνα µη συµβιβάζονταιμε. την επιβίωση του Ισραήλ. Σύμπτωματης αμερικανικής τάσης να εξισῶνει το διαδικαστικὀ µε το ουσιώδες αποτελεῖη πίεση, που ασκείταιστη Σαουδικἡ Αραβία γιανα συμμετά- σχει σε µια διαπραγµατευτικἡ διαδικασία στην οποία δεν μπορεί να συνεισφἑρει ανοιχτά. Το σα- ουδαραβικὀ βασίλειο κυβερνά φυλές θρησκευτι- κά φανατισμένων νομάδων, καθώς και ασπκοὺς πληθυσμούς ανάλογους των δυτικών µητροπό- λεων. ΗΣαουδικἡ Αραβίαμόλις ἐχειυπερπηδήσει μιααπειλητική επίδειξη απληστίας απὀ ένα γεῖτο- να ο οποίος ανέκαθεν ἦταν ο μόνιμος εφιάλτης. της. Παραδοσιακά, οι Σαουδάραβες επιδίωκαν να θαμπώσουν τοπόσο ευόλωτοι ἦταν µετην αδιαφά- γεια, µε το νααποφεύγουν τη δράση µέχριόλοιοι υπόλοιποι να ἔχουν δεσμευτεί αμετάκλητα Αυτη η πρακτική εγγυάται ὁτι οι Σαουδάραβες ηγέτες θα συμπεριφερθοῦν µε εξαιρετική φρόνηση. Δεν ευνοεῖτη Σαουδική Αραβία εκεῖνος που Προσπα- Θεί να την σπρὠξει προς ἑνα καθημερινό πάρε - δώσε, µιας αμφισβητούµενης ειρηνευτικής διά- σκεψης --- και ακόµα λιγότερο, καθώς δεν ἔχει 'συμμετάσχεισε κἀγέναν αραβοίσραηλινόπόλεμο, και σίγουρα θα διουκολύνει οποιοδήποτε τελικό αποτέλεσμα µε τη διακριτική διάθεση καιανάπτι- Ση του οικονομικού της πλούτου, όπως έχει κατᾶ καιρούς κάνει στο παρελθὀν. Το Ισραήλ αντιμετωπίζει όλο αυτό το εγχείρη- µαµε ένα κακό προαίσθηµα. ΄Εχοντας μόλις πρό- σφατα υποστεῖ επιθέσεις απὀ ιρακινοὺς πυραύ- λους στην πορεία ενός πολέμου στον οποίο δεν ἐλαβε µέρος και αφού του ζητήθηκε απὀ τον. κυριότερο σύμμαχό του να µην προβεί σε αντί- ποινα τα οποία θα μπορούσαν να πυροδοτήσουν. μια γενική αραβική επίθεση, το Ισραήλ ὅς συγκι- veiral απὀ την προοπτική του να αποσυρθεί σε σύνοραπου θα άφηναν τις κυριότερες πόλεις του σε απόσταση βεληνεκούς ὀλμων καιτα οποίαεπι- πλέον ουδέποτε αναγνωρίστηκαν απὀ τα αραβικά κράτη όταν αποτελούσαν τα επίσημα σύνορα του. Ἰσραὴλ. Το Ισραἡλ συνήψε ειρήνη µε την Αἴγυπτο µε βάση τα σύνορα του '67. Όμως το αντἆλλα- Ύμασ᾽ αυτήτην περίπτωση δεν ἧταν η λέξη «ειρή-- νη» αλλά η πραγματικότητα της αποστρατικοποι- ημένης χερσονήσου του Σινά σε βάθος 140 μιλί- ων. Αυτές οι συνθήκες δεν επικρατούν στα υπό- λοιπα ισραηλινἁ σὔνορα. ΄Ετσι το σλόγκαν «γη ἔναντι ειρήνης» μεταφράζεται στο Ισραήλ στην ανταλλαγή του χειροπιαστού (του πραγματικοῦ). Το σλόγκαν των Ισραηλινών «γη σε αντάλλαγμα ειρήνης» εἶναι ἕνα ἁπιαστο ὄραμα, εὧν συμπερ/λαμβάνει τα. σύνορα του '67 και την παλιό πόλη της Ἱερου- σαλήμ. με το µετακλητό. Για όλους αυτούς τους λόγους To παλαιστινια- κό πρόβλημα δεν µπορεί να λυθεί οριστικἁ αυτή τη σηγμή ειδικά, καθώς η ειρηνευτική διαδικασία όπως αυτή νοείται τώρα, θα αντιμετωπιστεί απὀ. τους Παλαιστίνιους σαν ἕνα πρώτο βήµα και απὀ To lopanA omy καλύτερη περίπτωση σαν ἐναπρό-- βληµα ασφαλεῖας και στη χειρότερη σαν παραβία-- ση «βιβλικών» δικαιωμάτων. Κι ακόµα και αν ο. βασιλιάς Χουσεῖν αντιμετώπιζε το θἐµα διαφορε- τικά --- ὅπως ἦλπιζαν οιδυο τελευταῖες Αµερικα- νικὲς Κυβερνήσεις --- οι κινήσεις του εἶναι πολύ περιορισμένες απὀ τον ισχυρὀ γεἰτονά του, τη Συρία, της οποίας τα κίνητρα εἶναι Το ιστορικὀ όραμα της Παλαιστίνης σαν τµήµα µιας ευρύτε- ρης Συρίας. Αραβική στρατηγική ΚΕΙΝΟπου εἶναι δυνατό ναγίνει, όμως, εἶναι µια σταδιακή χαλάρωση των εντάσεων µέσω. µιας σειράς επιµέρους συμφωνιών. Για να γῖνει κἀτιτέτοιο όμως, ἕνα ουσιαστικό πρὀγραμμαπρέὲ- πεινα αναπτυχθεί μεταξύ των κυρίων ενδιαφερο- µένων μερών. Η ειρηγευτικἡ διαδικασία, ὅπως γί- γεται αντιληπτή τώρα, θα οδηγηθεί σε αδιέξοδο ακόµα καιαν συγκληθεῖ µια συνδιάσκεψη ---όπως πιστεύω ότιθα γίνει σύντομα. Για να αποφευχθεί ἑνα ταπεινωτικὀ αδιέξοδο θα υπάρξει μεγάλος. πειρασμός να ασκηθεῖ τεράστια πίεση στο Ισραήλ. για να ικανοποιήσει τους όρους της παραδοσια- κής αντίληψης. Σ΄ αυτό το σηµείο το Ισραήλ θα πρέπει να διαλέξει μεταξύ ενός πολέμου που. ἔχει το διακριτικό δικαίωµα να κάνει ἡ να καταρ- ρεύσει. Θα ἦταν τραγικό, αν η νίκΆ της Αμερικής στον πόλεμο του Κόλπου δεν εἴχε σαν αποτέλε- 'σμα τίποτα πιο σηµαντικό από Τη δικαίωση των. όσων ἑνας ΄Αραβας ηγέτης µου εἴχεπειτο 1975, 30 lovviov 1991 - 5 προσδιορίζοντας τα κύρια σηµεία _ Κς του We ORONO eG TPCT «ΗΑμερική ἐχειπροδώσει το ιε] Zi θα εγκαταλείψειτην Ταϊβάν. Και eres ears εδώ όταν η Αμερική βαρεθεί TO Ισραῇλ». Ἐφόσον στο μυαλό των μερῶν που ενδιαφὲ- Ῥονται περισσότερο, η λέξη ειρήνη θα σηµαΐνει ἕνα στᾶδιο σε µια διαδικασία και ὀχι έναν τελικό, προορισμό, η αμερικανική διαμεσολάβηση θαπρὲ-- πει να αντιμετωπίσει το ζήτημα των κατάλληλων σταδίων µε σαφήνεια καικατηγορηµατικὀ τρόπο. Μιατἐτοιαπροσπάθεια απαιτεϊλεπτό χειρισμό. ιστορία διδάσκει ότι κάθε συμφωνία role από τότε που ιδρύθηκε το κράτος του Ισραήλ Ἠροήλθε κατόπιν αμερικανικής πιέσεως. Αν αυτή Ἡ πίεση δεν εἶναι εξίσου κατανεμημένη, τότε οι μεν Άραβες θα υποκύψουν στον πειρασμό να σκληρύνουντους ὀρουςτους, οιδε Ισραηλινοίνα, σκιάσουν την απελπισία τους µε το γα γίνονται βίαιοι και επιθετικοί. Ο ρόλος της Αμερικής Ρόλος της Αμερικής εἶναι να δώσει στους. μεν ΄Αραβες την ελπίδα ότι οιπροσπάθει- ες των ΗΠΙΑ θα αποφέρουν περισσότερα απ᾿ ὅτι θα κατάφερναν µόνοιτους, στο δε Ἰσραήλ το ai- 'σθηµα ότιθα υπάρξει υποστήριξη και. αποτέλεσµα. για Τους κινδύνους που θα κληθεί να διατρέξει. Αυτή η εξισορροπητικἡ πράξη εἴναιπιο εὐκολο. να περιγραφεί απὀ πο γα πραγµατοποιηθεί Γι΄ αυτόν ακριβώς το λόγο η Αμερική θα πρέπει να κινηθεί αργά και προσεκτικά στην επῤμενη φάση της λεγόμενης ειρηνευτικής διαδικησίας, Του Ισραήλ πρέπει να του δοβεῖ γα καταλάβει ότι η διατήρηση του εδαφικού οίαῖως guo Se 6a τύχειτης υποστήριξης των ΗΠΙΑ. Οι Άραβες ηγό- τες πρέπει να αποδεχθούν ότι ῃ Αμερική δεν. μπορεϊναχειραγωγηθείστη Μέση Ανατολή ὅπως συνέβη στο Βιετνάμ. στο σταδιακὀ δηλαδή στραγ- Ὑαλισμό ενός συμμάχου της. Οι διερευνητικές διαπραγματεύσεις ενός σταδιακού διακανονι- σμού θαπρέπεινα γίνουν σε ἄκρως εµπιστευτικὀ. πλαίσιο, δεδομένου ότιθα συμπεριλαμβάνουν και θα αφορούν ευαΐσθητα ζητήµατα τα οποία εἴναι μεταξύ τους δυσανάλογα κατ᾽ ουσίαν: εδάφη ce ᾽αγτάλλαγμαθετικών βημάτων, όπως τοτέλος των εχθροπραξιών, την ἄρση του μποϊκοτάζ και την. ελεύθερη μετακίνηση των πληθυσμών. Οισυγκε- κριμένες προτάσεις εἶναι απαραίτητες. “lous ot θέσεις των μερών θα συγκλίνουν πιο κοντά οιµεν. στις δε απ᾿ ὁ τιφαἴγεταινα εἴναιπιθανόν τώρα Σε. µιατέτοια περίπτωση µια συνολική λύση θα κατα- στεί δυνατή. Το πιο πιθανό αποτέλεσµα εἶναι µια σειρά απὀ προσωριγὲς συμφωνίες. Οἱ ΗΠΑ μὲχρι τώρα έχουν αποφύγει να συµµε- πάσχουν σε τέτοιου είδους διάλογο, γιατί φοβόν- τουσαν ότιη πρόωρη ενασχόληση καιδιαπραγμά- τευση ουσιαστικών ζητημάτων θα μπορούσε να διακυβεύσειτην ειρηνευτική διαδικασία Αν όμως η διερεύνηση της ουσίας διακυβεύειτη διαδικα- οἷα, τότε τι ελπίδα μπορεῖ να υπάρξει για τη σύγ- κληση µιας συνδιάσκειµης Και γιατῖ οι ΗΠΑ θα πρέποινα επιδεικνύουν µεγαλύτερο ενδιαφἑρον και φροντίδα για την ειρηνευτική διαδικασία and όση επιδεικνύουν τα µέρη στα οποία αυτή αφορά περισσότερο Όσο παραµένουμε διστακτικοίστο ναθέσουµε ερωτήματα ουσίας και όσο οικυρίως. Εενδιαφερόμενοιαποφεύγουν ναπαρέχουν απαν- τήσεις απὀ µόνοιτους, η καταστροφἠ καραδοκεἰ. Μια συνδιάσκεψη όταν αυτή συγκληθεί θαξεκινή- σει µε το κάθε µέρος να προτείνει θέσεις τόσο ακραίες που δεθατις συζητούσαµε ούτε σε κατ' Ιδίαν διερευνητικὲς επαφές. | SR 4 [=== --