Back

Το συγκλονιστικό - παρασκήνιο της εισβολἠς

NONLEOLVA της Κυριακής ΑΦΙΕΡΩΜΑ 11 Ιουλίου 1995 - 11 ΤΑ ΚΕΙΜΕΝΑ που ακολου- βούν εἶναι γραμμένα απὀ τον. Επζμελ Μπαρουτσού, που το 1974 ἦταν υπεύθυνος των Κυπριακών Υποθέσεων στο τουρκικό Υπουργείο Εξωτε- κών. Τα εἶχε πρωτοδημοσιεύσει στην. εφημερίδα «ΜΙλιέτ» της ᾿Κωνσταντινούπολης πριν ἑνα περίπου. ᾿χρὀνο και εἶχαν προ- καλέσει πάταγο. ο Μπαρουτσού, πανέξυ- πγος και αδίστακτος διπλω- µάτης, προσπαθεί να δώσει µε κάθε λεπτομέρεια ολό- κληρο το παρασκήνιο της εισβολής µε στοιχεία αὔθεν- πικά καὶ ἕνα προσωπικό τόνο, µε τον οποίο εμφανίζει την εισβολἠ ὡς µια φυσιολογική. εξέλιξη των ελληνοτουρκι- κών διαφορών και ὡς µια νόμιμη ενέργεια της Τουρκί- ας, για την εξυπηρέτηση των δικών της στρατηγικών και οικονοµικών συμφερόντων. Επίσης, ο Μπαρουτσού ήταν ο κύριος μοχλός που καθο- δηγούσε και πολλές φορές εξανάγκαζε Υπουργούς και τον Πρωθυπουργό ακόµα Μπουλέντ ErgeBir va τολμήσει την εισβολή, για την. οποία οἱ στρατιωτικοί της Άγκυρας ἦταν επιφυλακτι- κοίκαι αναποφάσιστοι. Α΄ ΜΕΡΟΣ ΤΑΝ. Δευτέρα, 15 Ιουλίου 1974. Πήγα. στο γραφείο µου και όπως κάθε μέρα άρχισα την καθηµερινἠ ρουτ- γα διαβάζοντας τις εφημερὶ- δες. Διάβασα στη συνέχεια τα απόρρητα τηλεγραφήματα. Σε µια στιγµή ἄνοιξε η πόρτα και ο νεαρός υπάλληλος άφησε πάνω στο Ὑραφείο µου ἑνα πηλεγράφημα σε χρώμα κὀκ- κινο. Προερχόταν απὀ την πρεσβεία µας στη Λευκωσία. Ο πρεσβευτής µας Ασάφ Ἰχνάν ανέφερε τα εξής: «Σήµερα το πρωί γύρω στις. 830 ακούστηκαν οι σειρήνες συναγερμού, πυροβολισμοί και καγονιοβολισμοἰ. Πιστεύουμε. ὁπ εἶναι κοντά στον τουρκικό τοµέα της Λευκωσίας, γύρω απὀ το κτίριο της Αρχιεπισκο- πής. Τεθωρακισμένα οχήματα κυκλοφορούν στους δρόμους ενώ υπάρχουν πληροφορίες ὁπι ἑνα ελληνικό τάγμα έχει βγει απὀ το στρατόπεδὀ του. Προσπαθούμε να εξακρι- Βώσουμε την ἑκταση των συγ- κρούσεων, αν εἶναι τοπικές ἡ ὀχι και γα διακριβώσουμε τα πραγματικά γεγονότα. Το ΡΙΚ έχει διακόψει τις κανονικές Εκπομπές του και μεταδίδει εµβατήρια. ΄Εχουµε την εντύ- πώση ότι έχει διακοπεί και η επικοινωνία µε τον έξω κόσµο. Τα τηλέφωνα, τα τέλεξ δε λειουργούν. Εἶναι εννέα πε- pinou η ώρα και ακούονται καγογιοβολισμοἰ και ριπές όπλων ενώ πάνω απὀ το κτῖτιο πης Αρχιεπισκοπής φαϊνονται καπνοὶ Για κάθε εξέλιξη θα σας ενημερώνουμε λεπτό µε λεπτὸ. Το ΡΙΚ σε κάποια στιγµή ανακοίνωσε ὅτι ξαναζωντάνε- Ψε η ελληνική ψυχἠ και συ- γεχίζει να μεταδίδει εμβατή- pian. Αυτά τα Spayarixa avégepe 19 Πρώτο απόρρητο μήνυμα από τη Λευκωσία. Κοίταξα το ρολόι µου. Ηταν. 1940 π.μ. Το τηλεγράφημα Εἶχε σταλεί στις 9.10 π.μ. Από το τηλέτυπο εἶχε βγει στις 10.25 και αμέσως το έφεραν στο γραφείο µου. Ζήτησα απὀ τη Ὑραμματέα µου να πάρει αμέσως στο τηλέφωνο τον Χασάν ΄Εσατ Ισἰκ. Ο Υπουργός Το συγκλονιστικό - παρασκήνιο της εισθολἠς Ο/ πρὠτοι Τούρκοι στρατιώτες αποβιβόζονται στο Πέντε ΜΙΛΙ. Εξωτερικών Τουρᾶν Γκιουνές πραγματοποιούσε επίσκεψη. στο Πεκίνο και τον αναπλη-. ρούἦσε ο Ὑπουργός ΄Αμυνας Χασάτ ᾿Εσατ Ισίκ. Ἡ γραμµα- τέας µου παρόλες τις προσπά- θειες δεν μπόρεσε να επικοι- γωνήσει µε τον Ὑπουργό Άμυνας. Το τηλέφωνο ἦταν συνεχεια απασχολημένο, Της εἶπα να πάρει το Ιδιαίτερο. τηλέφωνο του Υπουργού. Όμως και αυτό δεν απαντού- σε. ΄Αρχισα να εκνευρίζοµαι μ΄ αυτή την αναποδιάἀ. Ζήτησα από το τηλεφωνικό κέντροτου. Ὑπουργείου να ειδοποιήσουν. επειγόντως το διευθυντή του Ιδιαίτερου Γραφείου να µην απασχολεί το τηλέφωνο γιατί τον ἦθελα για κάτι πολὺ σο- βαρὀ. Μετά ὅμως σκέφτηκα ότι µπορεί να µην ἦταν στο γραφείο. Ο Πρωθυπουργός Μπουλέντ Ετζεβίτ επρόκειτο να μεταβεί κάπου αεροπο- ρικὼς και πιθανό κάποιοι Ὑπουργοί να πήγαν στο αερο- δρόµιο για να τον αποχαρετί- σουν. Σύμφωνα µε το μήνυμα απὀ το αεροδρόμιο Έτσμε- ογκούτ το αεροπλάνο του Πρωθυπουργού Θα απογειώ- γόταν στις 11 π.μ. Εἶχαμε 15. λεπτά για να ενημερώσουμε τον Πρωθυπουργό. Βρήκαμε ἑνα τηλέφωνο του αεροδρο- µίου, αλλά και εδώ ατυχία. Ο αριθμός δεν απαντούσε. Exei- νη τη στιγμἠ ἔφθασε απὀ τη Λευκωσία και δεύτερο τηλε- γράφημα που έλεγε. «ξτις 9.15 το ΡΙΚ μετέδωσε ὁτιη Εθνοφρουρά επενέβη και γλπωσετους Ελληνοκυπρίους ‘and τον εμφύλιο πόλεμο. Κά- λεσε επίσης όλους να µην προβάλουν αντίσταση στη νέα. κατάσταση. Ανακοίνωσε επί- σης ὁτι σε λίγο θα μεταδοθεί ἐκτακτο δελτίο». Πήρα στο τηλέφωνο τον οι Απίλες του Απλα ο [Γὼς αποφάσισαν, πὠς σχεδίασαν Και πώς εισέβαλαν στο νησί µας ο Δπλωματικές παγίδες και δολοπλοκίες για νομιμοποίηση επικεφαλἠς του Γενικού Επι- τελείου Πληροφοριών Άντι- στράτηγο Ρεσάντ Εντξίν. Του εξήγησα την κατάσταση στην Κύπρο. Αυτός δεν εἶχε ιδέα Πρώτη φορά ἄκουε για το τι συνἑβαινε. Ζήτησα απὀ τον αντιστράτηγο Εντξίν να επικοι- νωνήσει µε το αεροδρόμιο. Πίστευα ότι µε τα µέσα που. διάθετε η υπηρεσία τοῦ “6a μπορούσε να Επικοινώνήσει πιο γρήγορα: Εδώ Μπουλέντ Erge6ir Εκείνη τη στιγµή η γραμµα- τέας μου µε πληροφόρησε ὅτι μπόρεσε να επικοινωνήσει µε το αεροδρόμιο Ετσμεσγκούτ. Αρπαξα το ακουστικό και εἶπα ότι εἶναι άμεση ανάγκη να επικοινωνήσω µε τον Πρωθυ- πουργὀ. Εάν αυτός δεν εἶναι εκεί, να µου δώσουν αµέσως τον Ynoupyo Άμυνας. Ο τῃ- λεφωνητής μού εἶπε ότι ο Πρωθυπουργός κατευθύνεται προς το αεροπλάνο και ότι οι Ὑπουργοί εἶναι ἐξω για να τον αποχαιρετίσουν. Του ζήτησα να µου δώσει το Γενικο Διευ- θυντή της αρχιγραμµατείας Αφού περίµενα αρκετά λεπτά, στην ἄλλη ἄκρη της γραμμής ακούστηκε η φωνή του Γενι- κού Γραμματέα. -- Εδώ Κεμάλ Κουτσουγιένερ. Λέγετε. -- Κύριε Κεμάλ, εἶμαι ο Ετζμὲἑλ. Στην Κύπρο έγινε πραξικόπημα εναντίον της Κυβέρνησης Μακαρίου. Ένη- µερώστε αμέσως τον Πρωθι-- πουργό. ---Δἴπλα μου εἶναιο Χασάν Ισὶκ. Να σας δώσω αυτόν. Εξήγησα την κατάσταση. στον Αναπληρωτή Ὑπουργό Εξωτερικών. Εκεϊνη τη στιγµή έφθασε και τρίτο μήνυμα απὀ την Πρεσβεία µας στη Λευκω- σία. Ανέφερε ὅτι οἱ πραξικο- πηµατίες εἶχαν µεταδώσειπως. ο Μακάριος ήταν νεκρὀς. Το ανέφερα και αυτό. Μετά πήρε κάποιος άλλος το τηλέφωνο: -- Ἐδώ Μπουλέντ Ετζεβίτ, κύριε Ετδμέλ. Τι συνέβη Πληροφόρησα τον Πρωθυ- πουργό για όλα όσα γνωρίζαμε. μέχρι εκείνη τη στιγµή. Ετσι έληξε και η τηλεφω- γικἡ µας συνδιάλεξη. Εἰχα ζήσει στιγμές αγωνίας. Αλλά Ο Πρωθυπουργός της ε- σβολής ΙΙπουλέντ ΕζεβΙ. τελικά μπὀρεσανα ενημερώσω τον Πρωθυπουργό για την κατάσταση στην Κύπρο. Τώρα περίµενα τον Χασάν Ισὶκ να ἐλθει στο Υπουργείο Εξωτερι- κών. Η Επιτροπή «9» Στο διάστηµα αυτό εἶχα τη- λεφωνική επικοινωνία µε το Γενικό Επιτελείο του Ύπουρ- γείου και µε τη Διεύθυνση, Πληροφοριών. Επικοινώνησα αμέσως µε αρμόδιους παρά- Ύοντες στο Ὑπουργείο Εξωτε- ρικών καιπρότεινα να συνεδρι- ἆσει η Επιτροπή Συντονισμού. για το Κυπριακό. Ἡ Επιτροπή. αυτή εἶχε ονοµασθεί «ΘΚ» και συστάθηκε µε σκοπό να παρα- κολουθεῖ την υπόθεση της Κύπρου απὀ στρατιωτικής και πολιτικής πλευράς. Οταν Υπουργός Εξωτερι- κὠν ἦταν ο Χαλούκ Μπαγιουλ- κὰν, η Επιτροπή γιατην Κύπρο και το Γενικό Επιτελείο eixav καθορίσει ὕστερα απὀ πολλές. συνεδρῖες, πὠς θα αντιδρούσε. η Τουρκία σε πιθανές εξελἰ- Έεις στην Κύπρο. Δηλαδή ποια µέτραθα ἐπαιρνε η Τουρκίασε περίπτωση που οι Ἕλληνες προχωρούσαν σε Ενωση ἡ δημιουργούσαν ἄλλα τετελε- σμένα γεγονότα. Οιαποφάσεις εἶχαν εγκριθεί και and mv Επιτροπή Εθνικής ΄Αμυνας Όλα τα πιθανά σενάρια για. το τι μπορούσε να κάμουν οἱ Έλληνες τα είχαμε μελετήσει καιταυτόχρονα εἴχαμε αποφα- αἶσει και την πολιτική που θα ακολουθούσε η Τουρκία ανά- Ἄλογα µε την εξέλιξη. Αεροπο- ρικὸς βομβαρδισμός, µερικἡ επέμβαση κλπ. Εδώ θέλω να αναφέρω το όνοµα του συνερ- γάτη µου Τουνσὲρ Τοπούρ, ο οποίος δούλεψε πολύ σκληρά. Τα γεγονότα στην Κύπρο δε µας βρήκαν απροετοΐµαστους. Εἰχε δημιουργηθεί µια κατά- σταση την οποία εἶχαμε Προ- Βλέψει Τώρα έπρεπε να αξι- ολογήσουµε την κατάσταση. και να αποφασίσουµε ποια θα ἦταν η θέση και οι ενέργειες της Κυβέρνησης. Δεν εἶχαμε Ελικόπτερα του τουρκικού πολεμικού ναυτικού αποβιβάζουν πεζοναῦτες στα χώματα της Κύπρου. κάμει ἄδικα όλη αυτή την προεργασία. Τώρα σκοπός µου. ἦταν να πραγματοποιηθεί σύ- σκεψη στο Ὑπουργείο Εξωτε- ρικών. Από το αεροδρόμιο ο Χασάν Ισϊκ ἠλθε στο Υπουργείο Εξω- τερικών. Τα γέα εξακολουθού- σαν να φθάνουν απὀ τη Λευ- κωσία. Οι πληροφορίες ήταν συγκεχυσμἑνες σε ό,τι αφορά την τύχη του Μακαρίου. ΄Ἠταν νεκρός ἡ όχι Ο Χασάν Ισίκ εἶπε ότι θα συνερχόταν το Ύπουρ- γικὀ Συμβούλιο για να µελε- τὴήσει την κατάσταση. Οἱ στρα- τηγοί και οι συνταγµατάρχες που ἦλθαν απὀ το Γενικό Επι- τελεῖο Στρατού εἶχαν συγκεν- τπρωθεί στην αἴθουσα συνεδρι- ἄσεωντου Υπουργείου Εξωτε- ρικών. Εκεί ἦταν ο Γενικός Γραμματέας του Ὑπουργείου και ἄλλοι αρμόδιοι. Εγώ δεν εἶχα καιρό για να συμμετάσχω σ᾿ αυτή τη σύσκεψη. Ενώ εκείνοι συνέχισαν τη σὐσκεψή. τους, συναντήθηκα µε τον Χασάν Ισϊκ και µε ἄλλους Ὑπουργοὺς στην αἴθουσα συ- νελεύσεων επιτροπών. ΄Ηταν 61) 7 Yroupyoi. Ot GAAoi anou- σἶαζαν εκτός ᾿Αγκυρας ἡ δεν εἶχαν εντοπισθεί. Πλησίαζε µια η ώρα μετά το μεσημέρι και οι Ὑπουργοί 6a ετοίµαζαν µιαν ανακοΐνωση ὥστε να προλᾶ- βουν μεσημβρινό δελτίο ειδή- σεων του ραδιοφώνου. Ο Χα- σᾶν Ισὶκ εἶχε ἧδη συντάξει την ανακοΐνωση και µου την υπα- γόρευσε. Στην ανακοΐνωση. έλεγε ότι η Τουρκία θα προ- στάτευε τα δικαιώµατα της τουρκοκυπριακής µειονότη- τας. Για µένα αυτή η ανακοίνωση ήταν πολύ χλιαρή και δεν ἆρμοζε µε τη σοβαρότητατης, κατάστασης που εἶχε δηµιουρ- γηθεί στην Κύπρο. Παρέμεναν πέντε λεπτά πριν τη μετάδοση του δελτίου ειδήσεων, γι΄ αυτό δε θέλησα να δηµιουρ- γήσω θέµα που 6a καθυστε- ροῦσε τη μετάδοση της ava- κοΐνωσης. Παρόλα αυτά, µετά εἶπα στο Χασάν Ισίκ τη γνώµη μου για την ανακοίνωση και ὁτι δεν ἦταν σύμφωνη µε τον σκληρό χαρακτήρατου.. Πράγματι η ανακοϊΐνώση µε- ταδόθηκε απὀ το μεσημβρινό. δελτίο ειδήσεων. Το Ynoupyi- κὁ Συμβούλιο αποφάσισε ότι ἦταν καλύτερα ο Πρωθυπουρ- ¥¢ αντὶ να πάει στο Ντενιρλί απὀ το Αφιγιόν να επιστρέψει αμέσως στην ΄Αγκυρα. Τηλε- φώνησα στο Ντενιρλί. Βρήκα τον εκπρόσωπο του Δημάρχου. καιτου εἶπα να γνωστοποιήσει στους κατοίκους ὅτιο Πρωθυ- πουργόὸς δε θα επισκεπτόταν την πόλη τους λόγω των γε- γονότων στην Κύπρο. Μετᾶ το τηλεφώνημα ανε- Ῥηκα στην αἴθουσα όπου συ- γεδρἰαζε η Επιτροπή Εξωτερι- κὠν θεμάτων. Προήδρευε ο Χασάν Ισίκ. Στην αριστερή πλευρά του τραπεζιού κάθον- ταν ανώτεροι αξιωματικοί του στρατού και στη δεξιά οι αρ- µόδιοιτου Υπουργείου Εξωτε- ρικών. Από εμάς ἦταν ο Γενι- κὀς Γραμματέας Ισμαήλ Ερέζ, ο Γενικός Διευθυντής Πολιτι- κὠν Ὑποθέσεων Εθνικής Άμυνας Ερτζουμέντ Γιαβου- ZaAn. Κάθησα δίπλα στον Για- βουζάἀλπ. Ξανακοιτάξαμε την υπόθεση και αξιολογήσαμµε την κατάσταση. Για µας ὅσα συνἐβαιναν στην Κύπρο δεν ἦταν τίποτε ἆλλο παρά η αρχή για την ᾿Ενωση του νησιού µε την Ελλάδα. Πριν επιστρέψει απὀ το σε- ροδρόµιο ο Αναπληρωτής Ὑπουργός Εξωτερικών Έτσμε- σοῦτ, ο Γενικός Γραμματέας. ἠλθε στο γραφείο µου για ενηµέρωση. Του εξήγησα την κατάσταση. Του εἶπα για την ανατροπή του Μακαρίου και ότι στη θέση του εἶχαν βάλει το Νίκο Σαμψών, το «Χασάπη των Τούρκων». Του εἶπα ακόµη ότι όλα αυτά δεν ἦταν τίποτε ἀλλο απὀ την Ενωση. Σε λίγο ἐφθασε ο ΕρτζουμέντΓιαβοι- ζάλπ και ο πρὠην Ὑπουργός Εξωτερικών Χαλούκ Μπαγι- ουλκέν. Και οι δυο συμφώνη- σαν µε τις εκτιμήσεις µου. Τα ἔγγραφα που αφορούσαν την πολιτική ἑναντι της Κύπρου ανάλογα pe Tic εξελίξεις εἶχαν προετοιμαστεί κατά τη διάρ- κεια της θητείας του Ὑπουρ- γοῦ Χαλούκ Μπαγιουλκέν. Ο Μπαγιουλκὲν συμφωνούσε. μαζί µου. Στη συνεδρία που γινόταν στο Υπουργείο Εξωτερικών ο Χασᾶν Ισίκ τηρούσε µια στάση. αντίθετη µε τη δικἡ µας. ΄Ὅταν ο Γιαβουζάλπ ζήτησε να µιλἠ- σει για δεύτερη φορά, αυτοί δεν του ἔδωσαν το λόγο. Ené- µενε ὅμως και έτσι µπόρεσε να πει αυτά που ἠθελε. Οι αξιωματικοί δε μιλούσαν καθό- λου. Δε συμφωνούσαν ὅμως µε την ἄποψη των διαπραγµα-. τεὔσεων ἡ την κατεύθυνση που ἠἦθελε να δώσει ο Ύπουρ- γός ΄Αμυνας Χασάν Ισϊκ. Φαι- γόταν ὁτιήθελε ν΄ αφήσειτην κατάσταση σε εκκρεμότητα ενώ έπρεπε απὀ αυτή τη συ- νεδρία να βγει κάποια συγκε-- κριµένη απόφαση. Πήρα για τελευταία φορἀ το λόγο και προσπάθησα να διαφοροποιή- σω το κλῖμα. Σε συντομία εἶπα τα εξής. «Στην Τουρκία προσφέρεται µια ανέλπιστη ευκαιρία. Αν Εκμεταλλευτούµε το πραξικὀ- πηµα εναντίον του Μακαρίου θα έχουμε τη διεθνή συμπά- θεια. Ουδέποτε στο παρελθόν εἶχαμε τέτοια ευκαιρία για προὠβηση των εθγικών µας. σχεδίων. Αν τη χάσουμε η Ἱστορία δε θα συγχωρέσειποτὲ τους υπεύθυνους. Στην Κύ- προ προωθείται η Ενωση. Η Τουρκία πρέπει να επέμβει αμέσως». Έλεγα αὐτὰ με πάθος και αγωνία κτυπώντας το χέρι µου πάνω στο τραπέζι Θυμᾶμαι πολύ καθαρά την εντύπωση που δημιούργησαν τα λόγια µου. Στ΄ αυτιά µου εξακολου- θούν γα βουίζουν τα λόγιαπου μου εἶπαν μετά τη συγκέντρω- ση οἱ περισσότεροι που εἶχαν πάρει µόρος στη συνεδρία: «Na ζήσεις Μπαρουτσούν». Οι στρατιωτικοί όταν φεύ- yovTa µε χαιρετούσαν και µε φιλούσαν, µου ψιθύριζαν στ΄ αυτί «Να ζήσεις Μπαρου- τσούνν. Εκείνη την ημέρα ο Ynoup- γὸς ΄Ανευ Χαρτοφυλακίου µε εξύβρισε αρκετά. Επειδή όμως. τον σεβόμουν καιτον αγαπού- σα δεν τον εµπόδισα να µου φερθεί σκληρά. Ὅμως δεντον άφησαν χωρίς απάντηση. Ο Χασάν loik δεν μπορούσε να χωνέψει ότι µια τέτοια κρίσιµη μέρα ο Υπουργός Εξωτερικών Τουράν Γκιουνές βρισκόταν τόσο µακριά απὀ την ΄Αγκυρα. Μου συμπεριφερόταν µε τὲ- τοιο τρόπο σαν να ευθυνόµουν. εγώ γιατί απουσίαζε ο Γκιου- νὲς στο εξωτερικό. Το προαίσθηµα Από μέρες αισθανόμουν ὅτι κάτιθα συνέβαινε στην Κύπρο, αλλά δεν μπορούσα να προ- Βλέψω πότε. Ο Μακάριος εἴχο στείλει τελεσίγραφο στη Χούντα των Αθηνών µε το οποίο την καλούσε να αποσύ- ρει τα ελληνικά στρατεύματα. 'απὀ την Κύπρο. Η επιστολἡ - τελεσίγραφο εἶχε σταλεί στις 2 Ιουλίου 1974. Όμως οἱ ανησυχίες του Κυπριακού Λα- οὗ ἦταν πιο παλιές. Συνέχεια μιλούσαν για το ενδεχόμενο πραξικοπήματος ενάντια στην Κυβέρνηση Μακαρίου. Αυτές οι φήμες ήταν τόσο επίµονες ὥστε η Σοβιετική ᾿Ένωση προ- έβη σε ἔντονο διάβημα προς την Αθήνα. Σε διάβηµα, αλλά σε πιο χαμηλούς τόνους, προ-- ἐβη και προς την Ουάσιγκτον, το Λονδίνο καιτην ΄Αγκυρα. Στην Επιτροπή Συντονισμού για το Κυπριακό αξιολογήσαµε την κατάσταση στην Κύπρο, τόσο απὀ πολιτικής όσο και απὀ στρατιωτικής πλευράς, µια. μόλις ηµέρα πριν ο Μακάριος στείλει την επιστολή τελεσι- γραφο προς τη Χούντα. Οι διαπιστώσεις στις οποῖες εἶχα- µε καταλήξει εἶναι ότι θα γι- νόταν προσπάθεια ανατροπής. του Μακαρίου. Αυτό που δε γνωρίζαμε ήταν πότε θα εκδη- λωνόταν το πραξικόπημα. Έπρεπε όμως να εἶμαστε ἐτοιμοι να αντιμετωπίσουμε: την κατάσταση. Παρά τις σω- στὲς προβλέψεις µου, βρέθη- καν και μερικοί που µε επὲ- κριναν γιατί δεν πρόβλεψα και την ηµέρα του πραξικοπήµα- τος, Εγὠ αισθανόµουν ότι σω- στὰ εἶχα προβλέψει τα γεγο- νότα. ΑΥΡΙΟ ΤΟ Β΄ ΜΕΡΟΣ