Back

Ο Συνεργατισμὸς και οι ευθύνες της Κυβέρνησης

Ο Συνεργατισμὸς καὶ οι ευθύνες τής Κυθέρνησης Άπο τη μέρα πον δύθηκε στη δημοσιότητα ἔχθεση της ἔρευνη- τικἠς Επιτροπής για τον Συνεργα- τισμὸ άρχισε µια ἔντονη εκστρα- τεία απο τα ὄργανα της κοινοπρα- ξίας µε πκσπὀ, οχι μόνο να απαλ- λάξει την κυόέρνηση αποτις ενθύ- γες της για την κατάσταση στο Συ- νεργατιαμὸ, αλλα ακὰμα να την εξυµνήσει για τις ενέργειες πον πἠρε για την εξυγίανση τους. Ανστυχ. την κοινοπραξία τα γεγονότα την διαψεῦδουν. Δεν μπορεί γα αρνηθεί εναςπως ηκφίση τον συνεργατισμού άρχισε απο τα μὲσα τής δεκαετίας του 'ὓ οταν µετην ανοχἡ της κυθέρνησης και εδιαίτερα των Ὑπουθγών εµ- ποφὶον και Βιομηχανίας αφέθηκε o x. Ativas που ἃεν ἦταν παρά απλὼς Τμηματάρχης του Yrove- γείου, να ενεργεὶ σαν Γενικὺς Διευθυντής ολων των Συνεργατι- κὼν Επιχειρήσεων και να παφα- ὀαΐνει συστηµατικἁ τους νόμους ἁσι πανονισμοὺς που διέπουν τον Συνεργατισμὀ. Ευθύνη γι αυτὸ φέρουν και τα πρόσωπα και οργα- νώσεις που θοηθήθηκαν απο τον κ. Αὐίνα και ἔγιναν πιστοὶ Όπο- στηρικεὲς του. Όμως η μεγαλὸ- τέρη καταστροφή ἔγινε µετα to 1977 οταν πιο ήταν πρόεδρος ο κ. Κυπριανού. Τρ καὶριο πλήγμα κατα του σννεργατισμού ἦταν η ἵδρυση tov Κεντρικών Βιομηχα- γιών πον οπως αναφἑρεται στην εχθεση της Ερενγητικής Επιτρο- Ths «προχώρησαν µε ασυνήθιστη σπουδὴ», «με χρηµατοδύτηση bu- σικάἁ αποτην Σ.Κ.Τ.» και χωρὶςνα καμιά µελέτη θιωσηµότητας στην ανέγευση οκτώ μεγάλων διοµηχα- νικών μονάδων. Η ἵδρυση των Κε- γτρικών Βιομηχανιών χρονολο- γεται απο την 1.6.76, δηλαδή ενα χρόνο πριν Ὑΐνει πρὀεδρος ο κ. Κυπριανού. Όμως ή χρηµατοδὺ- πηση τους συγεχίστηκε ως το 1980 ενώ oxo to 1978 εἶχαν δηµιουργη- Oa σοθαρὲς αμφιθολίες ως προς την θιωσιµότητα τους. Λόγω κν- οἷως των δανείων που εξέδωσε ἡ Κεντρική Συνεργατική Τράπεα στις Κεντρικὲς Βιομηχανίες κανν σε μικρότερο δαθμὸ, σε άλλους συγεργατικοὺς οργανισμούς, η Ἰράπεζα ἆθχισε να αντιμετωπίσει τεράστια προθλήµατα ρευστότη- τας. Στις 31.8.78 ο Διοικητής τῃς Κεντρικής Τραπέζης κ. Χρ. φανή προειδοποίησε την κυθὲρ- γηση γιατις ὄνσκολίεςτης Κ.Σ.1. και τις 8.11.78 avagepe πως υπήυχε πιθανύτητα επικείμενης πτώχευσης της. Ενώ η αλόγιστη σπατάλη, οπως την χαρσκτηβίζει η ἔκθεση, για Ἶης µη θιώσιµες Κεντρικές Βιομη- χανίες εἶναι η αυριώτερη αιτία της πρίσης του συνεργατιομού, η κα- τασταση επεδεινώθηκε σημαντικά. απο τις συνεχιζόμενες ξημιὲς των περισσοτέρων τριτοθάθµιων σν- νεργατικών εταιρειών. Αρκετὲς απ᾿ αντὲς χαφακτηρίότηκαν αργὸ- τερα «πο την επιτροπἠ και απο ελεγκτὲς µη θιώσιμες ενω πολλές θεωρήθηκαν διώσιµες ὑστερα απο κατάλληλη αναδιοργάνωση και κάτω απο καλή διαχεἰρηση- Ἱρεὶς απ αυτές ιδρύθηκαν µέσα στο 1979, δύο χφόνια µετα την εκλογή του κ. Κυπριανού. Ἡ ὅα- νειοδότηση αυτών των εταιρειών επεδείνωσε την κατάσταση της Κ.Σ.Τ. Η ἔκθεση αναφἑρει πωςτο 1980 τα επισφαλἠ χρξη για τα δά- γεια Β εταιρειών απο την Κ.Σ.Τ. ἦταν 29.5 εκατομμύρια Ίλρες απο τα οποία 15.6 εκατομμύρια τα χρωστούσαν οἱ Κεντρικὲς 6ιοµη- χαν]ες. Έτο μεταδὺ η κατάσταση συνέχισε και συγεχίξει να χαροτε- ρεύει και κάθε μέρα που περνά σημαίνει ζημιά δεκαδων χιλιάδων λιρών για τον Συνεργατισμὀ και την οικονομία τον τάπτου. Αν η κν- θέρνηση ενεργούσε ἔγχαιῤα και αποτελεσματικά μόλις πήρε τις προειδοπυιήσειςτου Διοικητή της Κεντρικἠς Τράπεζας, οι ζημιὲς θα περιορίζονταν σημαντικἁ και ο συνεργατισμὸς µε την θοήθεια της κνδθέρνησης θα εἰχε ορθοποδίσει- Μονο περι τὸ τέλος του 1579 αφού διἔρρενσαν οι εκθέσεις της Κεντρικής Τράπεζας και ο κἰνδυ- νος κατἀρρεύσης του συνεργατι- ομού ἤταν πια αοιγὸ μνστικὀ, αναγκάστηκε ο κ. Κυπφριανοῦ να πάρει ορισμένα ημίµετρα. To Ὑπουργικὸ Συμθούλιο πὴρε τότε ομοφωνή απόφαση να θὲσει τον κ. Αζίνα σεδιαθεσιµότητα. Σύντομα Ἠ απὀφαση ανατράπηκε απα τον ἔδιο τον η. Κυπριανού που ὕστερα απο ακανδαλώδη επἐµθαση του Αοχιεπισκάπου πέτυχε να θγεί νέα απύφαση απο το Υπουργικό Συµ- θούλιο, µε την οποία διορίζονταν τρία πρόσωπα για να ελέγχουν τις πρᾶξεις του κ. Αζίνα. Με την απόκαση αντή διαφώνησάν τρείς υπονργοἱ. Έπρεπε να περάσουν πολλοί µήνες για νατεθεί οκ. Αξἱ- νας σε διαθεσιμότητα και γα δια- ταχθεὶ η διεξαγωγῆ ἐρεννας γιατο Συνεργατισμὀ. Ἡ ἔκθεση της Τού κ. Αντρέα Κωνσταντινίδη Ἐρευνητικής Επιτροπής που ὅτο- οἴστηκε τον Ποὔλιο του 1980 υπο. θλήθηκε τον Οκτῶθρη του 1981 αλλα δεν δόθηκε στη δημοσιότητα απο την κυβέρνηση παρὰ ενα Χθάνο αργότερα, «Το ἔργο της επιτραπἠς ἦταν πο- λὐτιμο. Η κυδέρνηση οµως εἶχε μπροστά της αρκετά δεδοµένα που της επέτρεπαν να πᾶρει,πολύπριν υποῦληθεὶ η ἔμθεση, ορισμένα μὲ- τρα που θᾳ µετρίαξαν σηµαντικἁ τις ζημεὲς και θα επέτρεπαν σε πολλὲς διώσιµες θιοµηχανίές να ορθοποδήσονν. Αντὶ να το κάνει, αφήσε την υπύθεση να χρονίσει και τις ζημιές να συσσωρεύονται ὥςτις µέρες µας. Αντὲς θα συνεχι- στοῦν, ἄγγωσιο για πὀσο καιρό ακόμα. Εξ ἄλλον η επιτακτική ανάγκη κατάργησης του ανελεύθερου αποικιακού νόµου για τον συνερ- Ὑατισμὀ και για εκδηµοκρατικο- ποίηση τον κινήματος, που εἶναι µια αποτις δασικὲς εισηγήσειςτης Ἐπιτροπής, ἦταν αισθητή απο χρόνια. Ἡ κυδέρνηση εἶχε καθή- μον να ασχοληθεί ἔγκαιρα µεαυτὸ το θέμα ένω μόλις πρὐόφατα-κα- τατἔθηκε σχετικό νομοσχέδιο στη θσυλή. Χωρίς εκδηµοκβατικο- ποΐσή ὃεν μπορεί να προκόψει 9 Σννεργατισμὸς. Σέ ολους σχεδὰν τους συνεργα- τικόυς οργανισμούς η Ερευνητική Επιτροπή ανακάλυψε τέτοιες ατα- σθαλίες που πατα τη γνώµη της δυνατὺν γα δικαιολογήσουν πον. νικά διωδη και πολιτικὴ αγωγὴ για αποζημιώσεις σε θάρος οχι Μονο του κ. Αδίνα αλλα και κατά των μελών των επιτροπειών και τον Διευθυντών Γραμματέων των Οργανισμών. Ἡ κνθἑρνήση οµως ἐκλεισε τα θέµα δηλώνοντας πως dev πρόκειται να κινηθούν αγω- γὲς. Εξ ἀλλον τρείς απο τους διεν- θυντες για τους οποίους γίνεται εισηγηση γα παυθοὐνπαραμένσον στις θὲσεις τους ενω ενα άλλο πρὀ- σώπο πον για χρόνια πληρωνύταν απο τον συνεργατισμὺ χωρὶς γα κάνει τίποτα εἶναι σηµερα σὺμ- θουλος του Ὑπουργείου Εμπορίου και Βκομηχανίας. Ύστερα απο ολα αντά αποτελεί μεγάλο θρᾶσος και πρόκληση ο εσχυρισμὸς πῶς η κυὔέρνηση μπό- οεἱ να ειναι περήφανη για τις εν- έργειες της για τον συνεργατισµὸ και πως ο κ. Κυπριανού ξεσκεπά- ζει το σχάνδαλα και πµωρείὶ τους ενόχους. Όσο και για το θάρρος του κ. Κυπριανού να αντιμενωπί- σει «το πανίσχυρο κατεστημένο» ' του κ. Αξίνα που κανένας άλλος δεν τόλμησε να κάνει. αυτό το κα- τεστηµένο αποδείχτηκε χάρτινος πύργος που κατάρρευσε µε µια καθυστερημένη απὀφαση tov Ὑπουργιχκοῦ Συμθονλίου να τον θὲσει σε διαθεσιμότητα, O κ. Κυπριανού εμφανίζεται μπροστα στη ποινή γνώµη σαν κα- τηγοραύμενος, γιατι καθυστέρησε κατα τρία τουλάχιστον χρόνια να πὰρει οποιαδήποτε µετρα για να σώσει τον συνεργατισμὸ και γιατί τα µέτρα που πἠρε εἶναι ανεπαρκή και σφήνουν τις ζημιές γα συσσω- οεύονται σε δαθμό πον κάμνει την εξυγίανση ταυ κιγήµατος εξαιρε- τικἁ δύσκολη και πολυδάπανη- Παρουσιάζεται σαν κατηγοροῦ- µενυος Ἠαι γιατι οἱ πρᾶξεις tov ἔδώσαν µια εντύπωση οτι προσ. παθούσε να συγκαλύψει τοὺς »ν- gins υπεύθυνους και πως έσωσε. απο την τιμωρία πολλοὺς σννν- πεύθυνους για τη κφἰση του σν- νεργατισµού και τους επιτρέπεινα παραμείνουν στις θὲσεις τους.